Of je wil of niet, ook jij gaat aan de zelfrijdende auto dankzij China

Of die autonoom rijdende auto er ooit zal komen? Vast wel. Of jij daarop zit te wachten? Waarschijnlijk niet. Dat is tenminste het beeld zoals het er nu voor staat. En dat is een vreemde, want als er geen markt is, waarom blijven automakers dan achter de schermen nog steeds trekken aan dat stervende paard waar niemand op kan en wil rijden?

We zeggen ‘achter de schermen’, want voor de bühne lijkt het over en gedaan met de autonome technologie. Autobouwers BMW en Mercedes-Benz zijn inmiddels gestopt met het aanbieden van de echt vooruitstrevende zelfrijdende technologie op niveau 3. De nieuwste topmodellen, de 7 Serie en de S-Klasse, zullen zichzelf niet kunnen besturen. Beide fabrikanten geven dezelfde reden: het is te duur en niemand koopt het.

Full Self-Driving, maar toch niet

Tegelijkertijd zie je ook dat Tesla lijkt te geloven in de ontwikkeling van hetgeen zij ‘Full Self-Driving’ noemen, al kan dit systeem dat nog lang niet. Zowel op papier als in de praktijk mag een Tesla met FSD zichzelf niet rijden zonder toezicht. Met andere woorden: de handjes mogen van het stuur, maar de ogen mogen niet van de weg. Dat komt doordat dit systeem nog onder niveau 2 autonoom rijden valt. Wat inhoudt dat de auto zich in bepaalde situaties kan besturen, maar dat er altijd toezicht moet zijn. De BMW 7 Serie en de Mercedes-Benz S-Klasse met hun optionele niveau 3 opties, gaan daarin verder, want de bestuurder mag in deze auto’s op vooraf bepaalde locaties en in beperkte situaties wel de ogen van de weg halen en het rijden en dus ook de verantwoording daadwerkelijk volledig overlaten aan de auto.

Dat klinkt natuurlijk prachtig, om je auto het stuurwerk te laten doen in de file terwijl aan het doomscrollen bent op Instagram, maar in de praktijk is het voor maar weinig mensen een investering van duizenden euro’s waard. Tenminste, in Nederland. In China is het precies andersom. Als je daar een auto zonder enige vorm van autonomie probeert te verkopen, kan je het wel vergeten. Het is aldaar een standaard eis, net als Apple CarPlay dat in Nederland aan het worden is.

Wil niet, maar moet wel

En die marktsituatie zorgt ervoor dat Europese autobouwers een beetje in een spagaat zitten. Aan de ene kant willen ze helemaal niets doen met autonomie, want de klant zit er niet op te wachten. Aan de andere kant moeten ze wel, want de Chinezen ontwikkelen door en bieden het steeds vaker aan als standaard uitrusting in hun auto’s.

Het lijkt daarmee op een soort ‘kip en ei’ situatie uit te komen. Wat is er eerst? Marktadoptie, of complete marktverzadiging. Wordt het waar mensen uiteindelijk wel voor willen betalen als het goed genoeg is, of wordt het zo gewoon dat mensen het gaan zien als een standaard verlengstuk van de cruise-control?

De peilen richten op het laatste. Mede doordat het in China als standaard onderdeel van auto’s wordt aangeboden, is het voor de Chinese fabrikanten eenvoudig om het gratis of tegen extreem lage kosten aan te bieden in auto’s die ze in Europa en andere continenten ook gaan verkopen. Het is iets wat die automakers graag als extra kostenpost slikken om marktaandeel te winnen.

Eerst gratis, maar daarna...

Voor de Europese autobouwers wordt dat een lastig verhaal en zou het uit kunnen draaien op iets wat je nu al een beetje ziet gebeuren en wat heel normaal is in de tech: enshittification. Dat is bijvoorbeeld wat er nu gebeurt bij AI-maker OpenAI. Het bedrijf heeft ChatGPT jarenlang gratis aangeboden en de verliezen daarop genomen. Het doel hierbij was om zieltjes te winnen, om mensen gewend te laten raken aan het gemak van AI en in het beste scenario er compleet afhankelijk van te maken. Maar aan die filantropische instelling komt nu een eind. OpenAI introduceert advertenties in ChatGPT en maakt daarmee de gebruikservaring vele malen slechter en onbetrouwbaarder. De enige manier om hieraan te ontkomen, is door een abonnement af te sluiten.

In de wereld van autonoom rijden gebeurt dit ook al tot op zekere hoogte. BMW geeft bijvoorbeeld de Driving Assistant Plus-optie. Deze vink je op het eerste gezicht aan als ‘eenmalige optie’ in de configurator, maar het is eigenlijk een voorschot op de abonnementskosten. Na vier jaar verdwijnt deze optie dus weer uit de auto, waarna de gebruiker zich waarschijnlijk geroepen voelt om het toch maandelijks te blijven betalen, omdat hij eraan gewend is geraakt.

De verwachting is er al

Maar wij automobilisten worden tot op zekere hoogte ook al klaargestoomd met om uiteindelijk bij te gaan betalen. Rijhulpassistenten worden steeds beter en schurken steeds meer tegen autonoom rijden aan. We gaan het dus steeds meer en meer verwachten als een standaard onderdeel van een auto.

Het probleem is nu vooral dat er op voorhand enorme kosten worden gemaakt die ooit weer terugverdiend moeten worden. Daarbij kunnen we er niet van uitgaan dat klanten er duizenden euro’s voor willen neertellen. Zelf bij Tesla is gebleken dat dit geen reële optie was, aangezien de fabrikant nu net geen honderd euro per maand rekent voor FSD. En die terugkerende facturatie is ook nodig. Een eenmalige investering dekt niet alleen de kosten van nooit stoppende ontwikkeling niet, ook zijn de servers waarop de onderliggende AI-technologie draait niet gratis.

Maar misschien zien we wel teveel beren op de weg. Misschien wordt autonoom rijden binnen de aankomende vijf jaar zo goed dat we allemaal in de rij staan om er maandelijks voor te betalen. Misschien komen we erachter dat we autorijden eigenlijk helemaal niet leuk vinden en dat we liever veel geld uitgeven aan een ding dat ons, zonder menselijke inbreng en zonder tegensputteren, comfortabel van A naar B vervoert. En misschien past dan de robotaxi ook ineens in ons perfecte toekomstbeeld. Dan wordt autorijden pas echt goedkoop, want dan hoeven we niet eens meer een eigen auto te kopen, dan laten we hem gewoon op commando voorrijden.