Tesla Model X: rijtest en video

Nooit eerder had ik zoveel zin om de deuren van een auto open te maken voor een rijtest.

De eindbaas van Tesla (Elon Musk) heeft grootse plannen met het elektromerk. Plannen die grenzen aan werelddominantie, eigenlijk. En om dat voor elkaar te krijgen bestookt hij de markt onophoudelijk met nieuwe modellen en uitvoeringen van die modellen vol met de meest gestoorde features en gadgets. De laatste grote troef: de Tesla Model X.

Gevoelsmatig was er om deze auto meer te doen dan om de introductie van de Model S destijds. Het is “de veiligste, snelste en best uitgeruste SUV ooit” volgens Tesla. Bescheidenheid is niet Musk's best ontwikkelde talent, zullen we maar zeggen. Maar als het klopt, dan hebben we niets te zeuren toch?

Toch waren we niet erg onder de indruk toen we de Model X voor het eerst in levende lijve aantroffen. Het was in Genève dat Wouter en ik een rondje om de nieuwste elektromobiel van Tesla heen wandelden. We moesten lachen om de tiptoetsen voor de deuren, die ongetwijfeld stuk zullen gaan. We moesten lachen om het concept van de achterdeuren, omdat die ongetwijfeld stuk zullen gaan. We moesten eigenlijk om alles een beetje lachen, want heel mooi was hij ook al niet. Een soort Model S die verticaal op 120% geschaald is. Sommige hoeken zijn goed gelukt, maar over het algemeen oogt de auto wat mij betreft wat koddig. Het interieur is dan wél weer heel fraai, met ruimte voor maximaal zeven personen. De stoelen zitten bovendien goed en er is nog een aardige bagageruimte in deze zevenzitter.

Het enige wat we daarnaast wel ok vonden was de aandrijflijn. Die is namelijk gekopieerd van de Model S (rijtest) en levert indrukwekkende prestaties. De Model X is leverbaar in verschillende varianten, te beginnen bij de 60D met een batterij van 60 kWh, oplopend via de 75D en de 90D naar een batterij van 100 kWh in de P100D, waarbij het getal dus steeds correspondeert met het aantal kWh's van de batterijen. Hoe groter het gekozen batterijpakket, hoe bruter de prestaties en hoe hoger de actieradius. De dikste uitvoering heeft een actieradius van 542 kilometer, maar indrukwekkender zijn de prestatiecijfers: 3,1 seconden naar 100 en een topsnelheid van 250 kilometer per uur. Overigens rijden we in deze test nog met de P90D die 3,4 seconden over de sprint naar 100 doet.

Nee, waar we onze twijfels met name over hadden was de overall drang om “coole features” te implementeren op een auto die voor de massa bedoeld is. Want zitten we daar wel op te wachten? Hebben we behoefte aan al die gekkigheid? Wat voegt het toe? Tijd om een aantal van die “coole features” te benoemen, dus.

Cool ding één: deuren

Tesla noemt het Falcon Wings: de deuren openen in Gullwing-stijl, maar dan anders. Ze scharnieren op meerdere punten maar komen nooit meer dan dertig centimeter buiten de auto als daar niet genoeg ruimte voor is. Nadeel: op de al hoge SUV-stijl body, hebben de deuren nog meer hoogte nodig om te kunnen openen. Sensoren houden daarbij in de gaten dat je niets raakt en het computerbrein stopt de de deuren automatisch als toch schade dreigt. Tenminste, als het goed is, want er zijn al meerdere gevallen van gesloopte deuren bekend. Ook een nadeel: als je ze vergeet dicht te doen bij het wegrijden vallen ze niet automatisch dicht in tegenstelling tot conventionele deuren, dat geintje leverde ook al eens flinke schade op. Overigens wordt de bestuurdersdeur bij het loslaten van het rempedaal wel automatisch dichtgegooid, dus waarom dit niet op alle deuren van toepassing is, is mij een raadsel. Bovendien: al die scharnieren en technieken zijn mooi, maar het zijn ook allemaal extra bewegende onderdelen die kapot kunnen gaan.

En de vraag is of het nu zo verschrikkelijk veel beter werkt als gewone deuren, want áls de deuren op hun krapste stand opengaan, is het alsnog vrijwel onmogelijk om in te stappen. Je kan je dus afvragen of Tesla niet beter iets compactere buitenmaten had kunnen hanteren en een conventioneler stel deuren te gebruiken. Maar het ziet er cool uit, dat wel. Als je de deuren ergens opendoet komt er meteen een horde mensen op af om je te vragen hoe dat zit.
Oordeel cool ding één: we zijn niet overtuigd van het nut, het lijkt onnodig complex, maar het is goed voor je sociale leven.

Cool ding twee: de voorruit

Ook niet conventioneel: de voorruit. Het grootste stuk glas ooit gebruikt in een productieauto, maar wat heb je daaraan? Het geeft een ruimtelijk gevoel, maar is dat echt zoveel beter dan bij een auto waarbij meerdere glaspanelen gebruikt worden? Wij willen vooralsnog maar even niet nadenken over de kosten van het vervangen van een voorruit. Maar ook hier geldt weer: het ziet er cool uit, dat wel.
Oordeel cool ding twee: gaaf, maar onnodig duur.

Cool ding drie: AutoPilot
En dan moeten we het nog hebben over AutoPilot natuurlijk. Het systeem dat autonoom rijden in een stroomversnelling dwingt is niet van onbesproken gedrag. Een aantal incidenten waaronder ongevallen met dodelijke afloop, worden gelinkt aan dit systeem. Het blijft lastig in een opstartende fase als deze om te bepalen of het systeem de veiligheid op de weg vergroot, of dat het juist extra gevaren met zich meebrengt omdat mensen al teveel gaan vertrouwen op de techniek, terwijl ze zelf nog eindverantwoordelijk zijn. Zijn de dodelijke ongevallen werkelijk te wijten aan AutoPilot of moeten we juist stellen dat er veel ongelukken voorkomen zijn door briljant ingrijpen van AutoPilot waar mensen wellicht gefaald hadden een ongeluk te vermijden?

We hebben de AutoPilot uiteraard uitgebreid getest en het is echt bizar hoeveel beter dit werkt dan alle vergelijkbare systemen die ik van andere producenten heb gereden. De AutoPilot blinkt vooral uit in z'n geraffineerde en verfijnde werking. Waar andere merken vaak veels te abrupt bijsturen binnen hun baan, gaat dat bij Tesla bijzonder subtiel. Zodanig subtiel dat cameraman Martijn me achteraf vertelde dat hij soms moest kijken of ik aan het rijden was of dat de AutoPilot was geactiveerd, maar dat dan bleek dat de AutoPilot aanstond. Je moet overigens wel alert blijven, zeker bij afritten en minder goed gemarkeerde rijbanen. Op een provinciale weg interpreteerde AutoPilot op een bepaald moment een korte uitvoegstrook als het vervolg van de normale rijbaan, waardoor ik toch echt even moest overrulen om niet knalhard een afrit af te schieten. Voorlopig blijft autorijden dus nog mensenwerk, maar het is wel bizar hoeveel de Tesla Model X me uit handen kan nemen. Als ik elke dag in de spits van en naar m'n werk zou moeten rijden, dan zou ik héél blij zijn met een systeem als AutoPilot. Deze gadget lijkt niet alleen cool, maar ís dat ook daadwerkelijk.
Oordeel cool ding drie: AutoPilot in de Model X is de absolute heerser op het gebied van autonoom rijden.

Cool ding vier: bescherming tegen biologische oorlogsvoering
Elon Musk heeft ook nog een andere gadget doorgeduwd die ik met jullie wil delen: er zit een reinigingsfilter in voor de lucht die de auto ingelaten wordt. Als dat filter actief is zou je een aanval met biologische wapens moeten kunnen overleven volgens Tesla. Of het echt zo is? Wij gaan het niet testen voor je, maar het is wederom iets waarvan we denken: waarom? Waarom ontwikkel je zulke dure technieken voor een auto, terwijl je bedrijf nog steeds flink verlies draait en je aandeelhouders nog altijd wachten op hun eerste winstuitkering.
Oordeel cool ding vier: overbodig. Tot de Russen komen, natuurlijk.

Cool ding vijf: alles in een touchscreen

Er zijn twee fysieke knoppen te vinden op het dashboard, los van de stuurbediening voor multimedia en de gebruikelijke zaken als een knipperlichthendel. Maar verder zit álles in het enorme centrale display, behalve het openen van het handschoenenkastje en de activering van de alarmlichten. Die laatste is overigens wettelijk verplicht, anders had Tesla 'm ook wel ergens anders verstopt.

Maar verder zit alles dus achter dat touchscreen. En sorry meneer Musk, maar dat zuigt. Het scherm zit net buiten je bereik als je gewoon zit en rijdend is het verrekte lastig om een touchscreen doeltreffend te bedienen. Nu is het uiteraard een simpele kostenoverweging, want software achter een touchscreen is goedkoper dan het ontwikkelen van een volledig operationeel dashboard met talloze knoppen.
Oordeel cool ding vijf: touchscreens zuigen.

Cool ding zes: Ludicrous Mode
Oordeel cool ding zes: alle auto's zouden dit standaard moeten hebben.

Zijn ze allemaal nodig? Misschien niet. Maar het is verfrissend dat er nog autofabrikanten proberen de massa te bereiken met auto's die daadwerkelijk anders zijn. Die features toevoegen omdat de grote baas ze nodig vindt. Elon Musk wil het dus zijn er Falcon Wings, het luchtfilter vindt hij nodig, de enorme voorruit vond hij gewoon tof. Bovendien is autonoom rijden volgens hem de toekomst en de enige manier om het snel te ontwikkelen is door het als beta te draaien in het complete bestaande wagenpark. Is het controversieel om je klanten als proefkonijnen in te zetten? Wellicht, maar pionieren betekent soms ook risico's nemen. Dat er ongelukken gebeuren met AutoPilot lijkt een gegeven, maar tegelijkertijd is de vraag: hoeveel ingrepen van AutoPilot hebben al mensenlevens gered? Ik ben altijd kritisch geweest op autonoom rijdende auto's, maar voor het eerst denk ik nu “het zou wel eens kunnen gaan werken”.

Toch zijn er natuurlijk ook altijd de momenten dat je zelf wil rijden. En dat kan gelukkig ook gewoon, met deze Model X. De P100D is nog niet in Nederland dus kregen we the next best thing mee: de P90D. Een sprint naar honderd in 3,4 seconden is bijzonder vermakelijk (keer op keer op keer) maar hoe houdt de Model X zich in bochten? Laten we één ding voorop stellen: het is geen circuittijger. Het gewicht van 2450 kilogram is bijzonder aanwezig. Dat merk je overigens niet zozeer aan overhellen, de koets blijft behoorlijk vlak als je de luchtvering niet al te hoog hebt staan. Maar je merkt wel zodra je wat sportiever een bocht aansnijdt dat de kilo's je naar buiten drukken. Gecombineerd met het beperkte gevoel in het stuur geeft dat niet heel veel vertrouwen. Bocht uit is de power lastig te doseren doordat er geen directe connectie lijkt te zijn tussen je rechtervoet en de elektromotoren. Gelukkig worden allevier de wielen aangedreven, dus kan je bocht uit wel heel goed de power kwijt op het wegdek. Maar goed, wie koopt er een Model X voor het sturen?

Nee, een Tesla koop je omdat je er enorm veel belastingvoordelen mee geniet. Onze overheid gooit namelijk emmers met geld achter dit soort auto's aan. Dat is opmerkelijk te noemen, aangezien we wel vervuilende kolencentrales bouwen die massaal CO2 de lucht in blaffen. Kolencentrales die veel schoner zouden zijn als juist dáár wat extra geld aan besteed zou worden. Maar omdat de overheid de opvang van CO2 voor hergebruik niet winstgevend krijft, wordt alle CO2 gewoon de atmosfeer in geblazen. En daarmee maken we een belangrijk deel van Tesla's inspanningen ongedaan.

We zijn zo goed met water, hebben altijd wind en zon voorradig, maar we blijven lekker traditioneel kolen stoken want dat is zo lekker makkelijk. Zonde. Maar goed, in Nederland krijg je dit jaar nog altijd 4% bijtelling. Op de site van Tesla wordt levering van nu te bestellen auto's pas voor begin 2017 gegarandeerd, maar ook dan geldt het 4% bijtellingstarief. Voor een P100D betekent dat overigens wel dat je zonder voordelen en inclusief BTW minstens 155.700 euro moet achterlaten. Dat is bijna twee keer zoveel als de Model X 60D, die vanaf €87.800 euro te rijden is.

Wat koop je voor dat geld? Een auto vol vooruitstrevende ideeën en dito techniek. Een deel van die zaken is rationeel eigenlijk helemaal niet te verantwoorden, maar of dat erg is kun je je afvragen. Bekijk de video van deze rijtest.

[lg_folder folder="0_Reviews/Tesla/Model_X/" count="8" cols="4" paging="true"]