Auto’s die uit een onverwachte samenwerking komen: lijstjesvoer

Niet een complete alliantie hebben, maar wel samenwerken met een ander merk waar je het niet direct van verwacht. Dit zijn de producten van onverwachte samenwerkingen.

Teamwork makes the dream work. In de autowereld geldt natuurlijk niks anders. Tenminste, merken zijn er vaak trots op dat ze hun eigen boontjes kunnen doppen. Alleen soms is een samenwerking gewoon tactisch het slimste wat je kunt doen, om kosten te besparen (te verdelen tussen twee partijen met name) en hopelijk van twee kanten meer auto’s te kunnen verkopen. Er zijn dan ook maar weinig merken die niet in een groot concern zitten tegenwoordig, denk aan VAG, Stellantis, Renault-Nissan en Geely.

Onverwachte samenwerkingen

Er zijn echter veel meer samenwerkingen, die soms helemaal buiten dit soort concerns om gaan. Waar merken een tactische overeenkomst sluiten die zich soms maar beperkt tot een handjevol of slechts één model. En de merken die zich hier soms in vinden, verwacht je totaal niet. Wij hebben een paar voorbeelden gevonden van samenwerkingen waarvan je wellicht denkt: huh? Tenzij je ze al kent natuurlijk. Daarover gesproken: zoals altijd mogen toevoegingen in de reacties!

Alfa Romeo Arna

Alfa Romeo en Nissan

Een merk als Alfa Romeo heeft vaak bijval kunnen krijgen van grotere merken als Fiat of daardoor zelfs Ferrari. Een onverwachte samenwerking was toen in de jaren ’80 Nissan de hand schudde van Alfa, puur omdat het verstandig werd om een Golf-rivaal als hatchback aan te bieden. Het eerste (en met terugwerkende kracht direct laatste) wapenfeit luisterde naar de naam Arna, wat staat voor Alfa Romeo Nissan Autoveicoli (vrij vertaald ‘motorvoertuigen’). Het idee is natuurlijk cool: Japanse betrouwbaarheid met Italiaanse flair. Je moet ook eigenlijk Alfa het ding laten ontwikkelen en dan Japanners hun vakmanschap laten gebruiken voor het bouwproces. Helaas werd het niet veel meer dan een Nissan Pulsar/Cherry (N12) met een Scudetto-grille, maar dan met de Alfa-boxermotor. Wat het op zich wel ietsje meer Alfa-eigen maakt, maar veel verschil maakte het niet. Iets wat veel gezegd gaat worden met auto’s in deze lijst: het was geen succes. Het Arna-project eindigde dan ook met deze ene auto.

Aston Martin Cygnet

Aston Martin en Toyota

Soms is een samenwerking gewoon een manier om aan bepaalde opgelegde eisen te voldoen. Aston Martin werd een zelfstandige partij nadat Premier Auto Group van Ford werd ontbonden. Alleen dan wordt wel duidelijk dat je zaken als emissie-eisen ook zelf moet kunnen hanteren. En als er een CO2-beperking wordt ingesteld (en anders boete), moet je dus ook ervoor zorgen dat je als bouwer van enkel sportwagens een plan B hebt. Aston deed dat door de samenwerking aan te gaan met Toyota. Er ging een gerucht dat Aston eigenlijk aasde op de volledig elektrische iQ voor de Japanse markt, maar er werd toch gekozen voor de 1.3 liter viercilinder. Deze nogal vreemde Aston mag dan de sloomste ooit zijn en ook nog eens de goedkoopste: hij werd wel behandeld als Gaydon’s eigen product. Dus een luxueus interieur wat zelfs met Q-opties helemaal aan te kleden was en een uniek uiterlijk. Voor een Aston was ‘ie goedkoop, voor een Toyota iQ heel duur, en de algehele experience zat toch dichter bij die laatste. Het werd een flop, maar wel eentje die nu een cult-navolging heeft.

Bertone Freeclimber

Bertone en Daihatsu (met BMW-motor)

Verhalen over offroaders die op bizarre wijze gebouwd werden, die zijn er genoeg. Eén zo’n onverwachte samenwerking is een combinatie van Japanse robuustheid, Italiaans ‘design’ en BMW-aandrijving. De Bertone Freeclimber begon zijn leven als een Daihatsu Rugger, die wij kennen als Rocky. Als een soort luxueuze versie van dat idee kwam Bertone met de plaatselijk gebouwde versie van de Rocky genaamd Freeclimber. Het design werd iets aangepast met een ander front, maar de belangrijkste toevoeging zat voorin: zes-in-lijnmotoren van BMW! Het ging om motoren die je kent van de E30-generatie, de M20B20 en M20B27, en de M21D24 zes-in-lijn diesel. Niet de sterkste motoren die BMW had des tijds, maar toch leuk om op deze manier een vreemde Italiaans-Japanse samenwerking met BMW-power te zien.

Daihatsu Charade DeTomaso

Daihatsu en DeTomaso

De leidraad van menig onverwachte samenwerking is gewoon dat je van elkaar begrijpt waar je goed in bent. Zo besloot DeTomaso het Italiaanse Innocenti over te nemen, een fabrikant van (kleine) auto’s. Als jij echter bekend bent van auto’s als de Pantera, ligt je expertise niet bij kleine zuinige stadsautootjes. Daarom besloot DeTomaso om hulp te zoeken bij Daihatsu, die daar wel goed in waren. Zo konden de door DeTomaso gebouwde Innocenti’s een goudmijntje worden voor het merk. In ruil daarvoor kon DeTomaso Daihatsu helpen met een sportieve flair.

Een Groep B-project stond op de planning in de vorm van de Charade 926R, maar die kon niet afgemaakt worden voor Groep B opgeheven werd. Vandaar dat een sportieve Charade als ‘DeTomaso-editie’ het enige resultaat is van DeTomaso’s hulp aan Daihatsu. Ook andersom is het niet écht gelukt om Innocenti groter te krijgen, waarna het merk overgenomen werd door Fiat en in 1996 opgedoekt werd.

Ford Ka (RU8)

Ford en Fiat

Des te goedkoper de auto, des te kleiner de winstmarge. Daar zitten dus veel samenwerkingen. Eentje daarvan komt zo, een ander voorbeeld is bijvoorbeeld de VAG-drieling van de Up!, Citigo en Mii. Ontwikkeling kunnen delen door drie scheelt wel. Ook toen Ford met een opvolger voor de Ka wilde komen, besloten ze om het niet helemaal alleen te doen en Ford koos voor Fiat. Slim, want de Nuova 500 sloeg in als een bom en dat kwam niet alleen door het funky uiterlijk (al speelde dat wel mee). Ford gaf de auto een eigen uiterlijk mee wat het meer liet lijken op een mini-Fiesta, maar qua platform en motoren was het allemaal Fiat. Dat werkte overigens prima: Ford heeft de tweede Ka acht jaar gebouwd. Zo lang als de Fiat 500 lukte overigens niet, maar dat geldt voor wel meer modellen.

Honda Concerto / Civic (MA/MB)

Honda en Rover

Het is voor iedereen een bekend gegeven: Japans staat voor betrouwbaarheid. Vandaar dat vele van deze onverwachte samenwerkingen van een populair merk zijn en een Japanse partner. Zo kon ook Austin Rover hun eigen flair geven aan een betrouwbaar recept door in zee te gaan met Honda. Dat had een aantal producten als resultaat, waarvan de Concerto (MA) en Civic (MB) waarschijnlijk de bekendste zijn. De Concerto kwam als Rover uit als de 200- en 400-serie (R8), al had Rover wel meer carrosserievarianten bedacht (die was er als coupé en stationwagon).

De generatie daarna kwam als Rover 400/45 en toen juist enkel als liftback en sedan. En die kwam er bij Honda juist als liftback en station, de Aero Deck. Toch was het niet de Brits-Japanse flair-tot-degelijkheid-combinatie die je verwacht. De Honda’s werden juist lokaal in het VK gebouwd en de Rovers hielden hun K-series-motor, terwijl de Honda’s alleen eigen blokken gebruikten (D14 en B16/18). Verder was het tweetal vrij gelijk. Nadat Honda ook de Accord ter beschikking stelde (Rover 600) werd de samenwerking weer beëindigd.

Kia Elan

Kia en Lotus

Onverwachte samenwerkingen met Lotus: de lijst is langer dan je wellicht denkt. Het rijgedrag van een Lotus wil iedereen wel hebben, vandaar ook het Handling by Lotus-embleem voor modellen van bijvoorbeeld Isuzu. Maar dat was de wisselwerking van Lotus als GM-partner, hetzelfde geldt voor Lotus’ inspanningen toen ze over werden gekocht door Proton. Iets willekeuriger is de eenmalige samenwerking met Kia. Nadat de voorwielaangedreven Lotus Elan uit productie ging in 1995, kocht Kia de rechten over om hem lokaal te bouwen als imagobouwer. Qua uiterlijk kwamen er nieuwe achterlichten om de Alpine A610-units te vervangen, en de 1.6 turbo werd vervangen door een ongeblazen 1.8. Voor de Koreaanse markt is de auto geproduceerd van 1996 tot 1999, export was zeer beperkt. In de Japanse markt heette hij overigens Kia Vigato. Weet je dat ook weer.

Mitsubishi i-MiEV / Outlander / ASX en co

Mitsubishi en PSA

Dankzij een groot concern als Stellantis zijn samenwerkingen tussen merken niet zo vergezocht als je soms denkt. Toen PSA nog enkel bestond uit Peugeot en Citroën, gingen ze voor een paar modellen de samenwerking aan met Mitsubishi. Er zijn drie modellen uit voort gekomen: een grote SUV, een kleine SUV en een compacte elektrische auto. Voor alle drie die modellen geldt dat ze de perfecte auto waren, alleen nét te vroeg. Wel lijkt het voor alle drie de auto’s alsof Mitsubishi het meeste werk al had gedaan en PSA enkel om de hoek kwam kijken toen de logo’s erop geplakt moesten worden. Bij het eerste project, de Mitsubishi Outlander, was dat ‘gewoon’ de opvolger van Mitsubishi’s semi-succesvolle SUV. Peugeot nam die over als 4007 en Citroën als C-Crosser, waarmee de merken er al vroeg bij waren met een SUV. Perfect, toch? Net voor de hype met een SUV op de proppen komen. Net toen de vraag naar grote auto’s ietwat aan het dalen was, helemaal in Europa. Het was een vrij kolossale auto en voor Peugeot- en Citroën-fanaten was het geen feest van herkenning binnenin.

Dus werd het een maatje kleiner geprobeerd. De Mitsubishi ASX werd door PSA overgenomen als Peugeot 4008 en Citroën C4 Aircross. De ASX scoorde nog best aardig, maar wederom konden de Fransen niet perfect verbloemen dat het gewoon een Mitsubishi was met een ander logo op het stuur. In Nederland was de C4 Aircross geen topscorer en de 4008 werd hier niet eens aangeboden.

Poging drie was dat PSA de basis van de Mitsubishi i-MiEV gebruikte. Dat was een piepkleine EV, van nét voordat de EV aansloeg. Door wat praktische nadelen en een torenhoge prijs vielen de MiEV, Peugeot iOn en Citroën C-Zero toch wat tegen. Als tweede auto kan het nu wellicht uit, maar nieuw was het een lastig verkooppraatje. Op zich was het idee van zo’n drietal erg leuk, maar het pakte voor Mitsubishi iets beter uit dan de Fransen, die wellicht iets meer invloed hadden moeten uitoefenen op de door Mitsubishi gebouwde bases.

Peugeot 107 en co

PSA en Toyota

Toch willen we PSA niet betichten van samenwerkingen met de Japanners niet snappen. Want met een andere partner was een onverwachte samenwerking een gouden zet. Zoals eerder gezegd is samenwerken voor kleine auto’s slim, want dan kan je de kostbare ontwikkelingskosten door drie delen en er nog wat winst uit halen. Maar je moet ook de timing en het product goed snappen. En bij de Peugeot 107, Citroën C1 en Toyota Aygo was het idee wél goed begrepen.

De Citybug zoals het drietal liefkozend werd genoemd, vinkte eigenlijk alle hokjes aan. Ze waren spotgoedkoop, wat tijdens de recessie in de smaak viel. Je kreeg er dan niet bijster veel voor terug, maar genoeg om droog op je bestemming aan te komen met tot wel vijf personen. En de verdeling was perfect: Toyota deed de techniek, Citroën (Donato Coco) het design. Vandaar dat de Citybug leuk was om te zien en een unieke verschijning was in het straatbeeld. Onderhuids vind je de driecilinder motor die Toyota in Japan in vele Daihatsu’s gebruikt, waarvan wel eens wordt gezegd dat het niet veel lastiger is om aan te sleutelen dan een tweetaktbrommer. Spotgoedkoop rijden was nooit meer hetzelfde sinds deze samenwerking.

Helaas blijkt wel dat zelfs in een perfecte samenwerking je altijd moet meedraaien met de wind. De tweede generatie Citybug was wellicht nog wel leuker, maar door steeds strenger wordende eisen was het steeds lastiger om ze goedkoop aan te bieden. Vandaar dat de 108 en C1 ons hebben verlaten en Toyota de Aygo enkel nog bouwt als crossover (Aygo X). Voor je beeldvorming: de Aygo die ooit rond de 8.000 euro kostte, is er nu VANAF 21.250 euro. Tijden veranderen.

Saab-Lancia 600

Saab en Lancia

Op meerdere manieren lijken Saab en Lancia erg op elkaar. Merken die door fans en eigenaren worden gezien als iets unieks, terwijl ze soms doodnormale auto’s bouwen. Toch was een echte samenwerking een onverwachte uitkomst, maar dat gebeurde in de jaren ’70 en ’80. Dit betekende dat het submerk van Lancia, Autobianchi, in Zweden een netwerk kreeg. In ruil daarvoor mocht Saab de Lancia Delta lenen. De goedkope doch ouder wordende Saab 96 ging met pensioen en de Saab 99 stond dusdanig ver hoger in de markt dat de bereikbaarheid wellicht wat tegen viel. De Saab-Lancia 600 moest ervoor zorgen dat je een ‘opvolger’ van de 96 kon krijgen zonder dat het te duur werd. Dit ging overigens alleen over de Deense, Noorse en Zweedse markt. Een daverend succes was de Saab-Lancia 600 niet. Een uitloper van deze Zweeds-Italiaanse samenwerking vind je nog wel in het sedanproject van Fiat, waar basis voor de Alfa 164, Fiat Croma en Lancia Thema ook gebruikt mocht worden voor de Saab 9000.

Volkswagen Transporter (T7) en Amarok (NF)

Volkswagen en Ford

We hadden het al over het feit dat een samenwerking tactisch slim is, maar soms ook een beetje je ’trots’ kost. Neem wat Ford en Volkswagen nu aan het doen zijn. Ford had toch met de Mustang Mach-E een schot in de roos, alleen voor de Explorer en Capri besloten ze om het Volkswagen MEB-platform te gebruiken. Goedkoper, maar het ontbreekt dan wel een beetje aan identiteit. Los van sappige retro-nonsens.

En wat trekt Volkswagen eruit? Die pakken iets meer marge op voertuigen die ook zo goedkoop mogelijk gebouwd moeten worden: bedrijfswagens. De nieuwe Volkswagen Transporter is gebouwd op een gedeeld platform met Ford en dus is het min of meer een directe rebadge van de Transit. Datzelfde geldt voor Volkswagens betrekkelijk succesvolle Amarok: dat is nu krek eender met de Ford Ranger. Zo halen beide partijen er iets uit. Ford heeft al wel aangekondigd dat ze weer bezig zijn met ‘eigen’ modellen, dus hoe lang de bromance met VW nog duurt is niet bekend.

BONUS: Volvo 66

Volvo en DAF

Ten slotte iets van eigen bodem en eigenlijk gaat het hier om een simpele overname, dus een echt onverwachte samenwerking is het niet. Het oer-Zweedse Volvo en het nuchtere Hollandse DAF in een samenwerking? Het is eigenlijk vrij simpel. De DAFjes werden uiteraard gebouwd in de welbekende Nedcar-fabriek in Born. Toen duidelijk werd dat de personenautodivisie van DAF ermee ging stoppen, nam Volvo na een aandeel van 33 procent de hele toko over. Zo kon het Zweedse merk de productielijn gebruiken voor de Volvo 300-serie, later de 440/460 en 480 en natuurlijk de S40 en V40. De 340 was initieel bedoeld als DAF 77, maar werd dus enkel als Volvo in productie genomen.

Er was wel een model dat begon als DAF in productie, maar later als Volvo overgenomen werd. Dat ging natuurlijk om de DAF/Volvo 66. Deze is van 1972 tot 1975 als DAF gebouwd en daarna nam Volvo de tent over in 1975. Toen is de licht gewijzigde Volvo 66 nog tot 1980 gebouwd, maar verder was het eigenlijk grotendeels een DAF.