Onderzoekers: zo moet de overheid rekeningrijden inzetten

Daarnaast wordt EV-rijden duurder als we voor eerlijk gaan.

Het nieuwe Nederlandse kabinet gaat de komende tijd ”aan de slag” met het coalitieakkoord. Op autogebied staan er vooral vaagheden in het akkoord. Zaken als meer laadpalen en autorijden betaalbaar houden, komen voorbij. Een korte zin die je ook vaak hoort: de gebruiker of vervuiler betaalt. In hoeverre gaat dat principe op in Nederland?

Onderzoekers van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) vroegen zich dit ook af en besloten er werk van te maken. In de studie zoomen de wetenschappers in op overheidsinkomsten uit mobiliteit en zet het af tegen twee soorten kosten. De een is infrastructuurkosten zoals de aanleg en het onderhoud van wegen. Het ander zijn externe kosten die niet direct door de automobilist worden betaald zoals verkeers­ongevallen en klimaatverandering.

Overheid dekt meeste kosten voor reizen

De eerste conclusie die de onderzoekers trekken, is dat je als reiziger niet het merendeel van jouw reis betaalt. De meeste reizigers betalen minder belasting dan de kosten zijn. Dit geldt ook voor automobilisten. Alleen als je lang onderweg bent in een benzine- of dieselauto kom je enigszins in de buurt van de maatschappelijke kosten.

Het verschil in kosten tussen fossiele en elektrische auto’s blijkt minimaal te zijn. Dit komt volgens de onderzoekers doordat de kosten voor een groot deel op het conto van verkeers­ongevallen komt en weinig op dat van klimaatvervuiling. EV’s zijn natuurlijk lokaal liever voor Moeder Natuur, maar veroorzaken niet per se minder ongelukken.

Zo moet de overheid rekeningrijden inzetten

Tevens zien de onderzoekers nog wel een mogelijkheid om betalen naar gebruik, of rekeningrijden in de volksmond, in te voeren. De regel zou dan alleen gelden voor als je maar even in de auto zit. Het blijkt zo te zijn dat de kosten relatief hoog zijn bij korte binnenstedelijke reizen.

De onderzoekers schrijven: ”Het is echter lastig met het huidige belastinginstrumentarium om andere prijsprikkels te geven aan korte afstandsritten over voornamelijk stadswegen dan aan lange afstandsritten over hoofdzakelijk snelwegen. Hier zouden dus nieuwe instrumenten voor nodig zijn, zoals een gebiedsheffing, cordonheffing of betalen naar gebruik gedifferentieerd naar plaats.”

Elektrisch rijden wordt duurder als je autorijden eerlijk maakt

Het verschil in kosten zou volgens de onderzoekers nog wel wat dichterbij elkaar kunnen liggen als de overheid zich houdt aan het gebruiker-betaalt-principe. De onderzoekers schrijven: ”De overheidsinkomsten van de elektrische
auto zijn veel minder, waardoor de verhouding tussen overheidsinkomsten en
externe en infrastructuurkosten van de elektrische auto lager uitvalt dan van
de benzine- en dieselauto. Als het doel is om de elektrische auto een ‘eerlijkere
bijdrage’ te laten betalen, dan kunnen de belastingen verder worden verhoogd.”

Dit druist natuurlijk wel tegen de CO2-doelen van de overheid in. Dit benadrukt het KiM dan ook, maar hangt er geen oordeel aan. Het is aan de beleidmakers om aan de hand van deze studie te bepalen welke kant ze op willen.

”Maak accijns duurder en mrb vergelijkbaar”

Tot slot nog een mogelijke uitkomst voor het hoofdpijndossier rondom brandstofaccijns. Nu wordt er weer een jaar langer korting gegeven op de accijns, maar van een concrete oplossing komt het niet. De onderzoekers hebben hier dus ook hun hoofden over gebroken.

De aanleiding is het maatschappelijke kostenplaatje van LPG-auto’s. Die vallen iets lager uit dan die van benzine- en dieselauto’s. LPG-rijders betalen lagere accijns op het gas voor in hun auto’s, maar betalen dan wel weer meer wegenbelasting. ”Vanuit het ‘vervuiler betaalt’-principe is het beter om de accijnzen te verhogen en de mrb van de verschillende fossiele auto’s vergelijkbaar te maken”, vinden de wetenschappers.

Hoofdfoto: Porsche 992 Sport Classic gespot door @nlhighwayspots