Een Citroën 2CV betekent letterlijk deux chevaux ofwel twee paarden. Maar zelfs de allereerste eend had meer pk dan dat. Wat zijn fiscale paardenkrachten en waarom wijken ze zo af van de realiteit?
Begin vorige eeuw begint de auto langzaam steeds populairder te worden en zien overheden deze uitvinding als een uitstekende nieuwe manier om geld te verdienen. Aangezien er nogal wat variatie zit in formaat en prijs, moet men een manier bedenken om grote en dure auto’s zwaarder te belasten dan kleine auto’s. In plaats van belasting op gewicht, zoals we dat in eigen land kennen, komt men zowel in Duitsland, Frankrijk als Groot Britannië met een systeem waarbij de belasting gebaseerd wordt op het motorvermogen.
Om gedoe te voorkomen wordt besloten het vermogen niet te meten, maar uit te gaan van een formule. In Duitsland komt men in 1906 met een vermogensafhankelijke belasting die rekening houdt met het aantal cilinders, de boring én de slag. Ofwel, de exacte cilinderinhoud is van invloed op de te betalen belastingen. Behalve om geld te verdienen, waren deze belastingwetten ook een prima manier om de grote Amerikaanse auto’s buiten de deur te houden en de eigen autoindustrie te beschermen.
Opel 4/12 PS ‘Laubfrosch’
Horsepower Tax
In Groot Britannië komen ze in 1910 met Horsepower Tax, maar hun berekening is anders dan die van de Duitsers. De Britten baseren zich namelijk enkel op het aantal cilinders en de boring, de slag wordt volledig buiten beschouwing gelaten. Niet dat het de eerste jaren veel uitmaakt, beide formules weten de werkelijke vermogens heel aardig te benaderen.
De ontwikkeling van auto’s gaat echter snel en fabrikanten weten al snel meer vermogen uit een bepaalde cilinderinhoud te halen. Het werkelijke vermogen begint dus behoorlijk af te wijken van het fiscale vermogen. Verwarrend wellicht, maar vooral in het Duitse systeem ook weer niet onwenselijk. Alle auto’s worden immers nog steeds op dezelfde manier belast en van onderlinge voordelen is geen sprake.
Dat is anders in Engeland, waar niet de cilinderinhoud, maar de diameter van de cilinder bepalend is. Je raadt het al, van die incomplete formule werd flink ‘misbruik’ gemaakt. Fabrikanten ontwikkelden motoren met een zeer lange slag en een kleine boring. Niet per se de beste motoren, het toerental werd er door beperkt, waardoor de motoren minder krachtig en zuinig waren dan mogelijk zou zijn met een gunstigere verhouding tussen boring en slag. Ook stapten de fabrikaten daardoor veel later over van ouderwetse zijkleppers naar moderne kopkleppers. In 1947 komt de Britse overheid eindelijk bij zinnen en stappen ze over op een eerlijker systeem. De lange slagmotoren blijven echter tot in de jaren ’60 te vinden onder de kap van menig Britse auto.
Austin 7 Coupe door Maythorn
Naamgeving
Om het de consument gemakkelijk te maken, kregen veel auto’s in die tijd een naam die verwees naar het aantal fiscale paardenkrachten. Denk aan de Austin Seven of Morris Eight. Ook in Frankrijk kennen we veel van dat soort namen: Citroën 2CV, 15CV (Traction Avant) en Renault 4CV. Overigens wordt fiscaal vermogen in Frankrijk na de oorlog veel zwaarder belast, om de productie van kleine auto’s te stimuleren.
Om het voor de consument allemaal nog eenvoudiger te maken, gingen veel fabrikanten in hun naamgeving nog wat verder. Zo heb je bijvoorbeeld de Opel 4/12 PS, Mercedes 12/55 HP, Wolsely 14/56 en de Talbot 14-45. Bij die auto’s staat het eerste getal voor het fiscale vermogen en het tweede getal voor het werkelijke vermogen. Weet je dat ook weer.
Renault 4CV
Mooi artikel, erg informatief! Anno 2016 gaat dat niet meer op, het belasten van cilinderinhoud om zo de verkoop van kleine autootjes te stimuleren, want de blokjes uit de A-segmenters worden zonder schaamte in de D-segmenters gehangen..
@Jochempie:
In Frankrijk bestaan de fiscale paardenkrachten nog steeds al passen ze de formule om de zoveel tijd aan, tegenwoordig is het:
fiscale pks= C/45 + (P/40)^1.6 waarbij C de co2 in g/km en P het piekvermogen.
@super:
P in kW
@super: Want pk’s bestaan al zo’n 30 jaar officieel niet meer. Voor koppel is iedereen vlot op de Newtonmeter overgestapt, maar de kiloWatt ligt kennelijk moeilijk. Het zijn er ook minder :-).
@oxymoron:
denk dat dat “minder” idd het probleem is, hetzelfde met cylinderinhoud of aantal cylinders, niemand wil minder ook al kan je auto “harder”.
Goed artikel! Lekker om even de diepgang in te duiken. Komkommertijd is zo slecht nog niet :)
Weet iemand hoeveel bijtelling men moet betalen indien er een motor in zit die werkt op houtskool?
@audirijder: Dan moet je nog betalen met florijnen.
@berlinetta: geen houten guldens??
Leuk artikel! Meer van dit graag!
In Italië ging (en gaat?) de belasting naar cilinderhoud. vandaar dat je vroeger veel motoren had die net tegen een grens aanzaten (499.5 cc voor de Fiat 500 bijvoorbeeld)
@GWBoes: Vind ik ook een achterhaalde methode, gezien het feit dat alle motoren turbo’s hebben. En hoe worden elektrische auto’s dan belast?
@berlinetta: Vandaar ook het vraagteken. lijkt me niet dat ze deze methode nog steeds gebruikt wordt.
Het is wel een mooi voorbeeld hoe regelgeving effect heeft op technische ontwikkeling. In Italié was veel cilinders met weinig inhoud de norm, 2 liter 12 cilinders in ferrari’s, 1.5l v8 van Fiat. Heel wat anders dan de luie lange slagmotoren uit engeland zoals in het artikel aangehaald worden.
@GWBoes: ik woon in Italië en de wegenbelasting (bollo) gaat op basis van motorvermogen (uit t boekje). Onafhankelijk van het type brandstof (gevolg; iedereen rijdt diesel). Het is inderdaad zo dat boven de 2.0 liter motoren een “super-bollo” wordt geheven, voor wat het waard is. Ik hoor de term continue maar heb nog geen berekening kunnen vinden waarin dat verwerkt zat… Ik heb zelf een E90 320D en betaal jaarlijks 330,- terwijl in ik in NL al meer dan dat per kwartaal kwijt zou zijn.
@basvspr: Ok, bedankt voor de info, leuk om te weten.
Dat bijna iedereen diesel reed in Italië was me bekend, Dat is ook de rede waarom krachtige benzinemotoren bij de italiaanse fabrikanten meestal prio 2 is.
De belasting op diesel auto’s is in nederland echt belachelijk idd, ik betaal voor mijn Bravo 2.0 m-jet €116 in de maand, word ik niet vrolijk van.
@GWBoes: dan had je ‘m niet moeten kopen….
@GWBoes: Vanaf 2 liter is de belasting daar een stuk hoger en fabrikanten speelden daar makkelijk op in, Alfa romeo bijvoorbeeld had de 2.0 v6 met turbo terwijl in het buitenland 6 cilinders zonder turbo en en met grotere inhoud geleverd werden. Volvo had in de t-5 motoren voor italie ook een inhoud van 2.0 liter i.p.v de normale 2.3 liter. Maar goed tegenwoordig is een 2.0 liter motor in een auto al heel wat dus ben benieuwd of die regeling daar nog lang stand houdt.
@GWBoes: er zaten vroeger grenzen aan. Daarom reden er ook 131/mirafiori’s rond met 1300cc motoren. En de (Magnum-)Ferrari 208 met 2 ltr V8.
Een 2cv heet overigens zo omdat het een 2 cilinder is, en dus 2 krachtbronnen heeft. (mocht je het niet weten)
@jack_abarth: 2cv = Deux Chevaux Vapeur = 2 Paardenkracht, ik mis jouw link met 2 motoren
@406_v6: http://grumlt.citrina.lt/Sahara/1959_Citroen_2CV_Sahara.jpg :P
Maareh, lijkt me ook geen plausibele verklaring, ik blijf bij mijn bovenstaande verklaring ;)
@406_v6:
2-cilinders
@406_v6:
Bijna goed.
Chevaux = paarden (meervoud van Cheval /paard)
Vapeur = Stoom.
De berekening is al uit de doeken gedaan door @super, maar de V staat dus voor Vapeur en heeftn iets met de V in Cheval of Chevaux te maken.
Nu weet ik dit zelf ook pas een paar jaar en heb ik ook altijd gedacht dat CV voor CheVaux stond.
@desjonnies: jij doet een letterlijke vertaling van de 2 woorden afzonderlijk, dat klopt niet; de Franse vertaling van Paardenkracht is Cheval-Vapeur; ik zat fout met Chevaux.. ?
Ahhh wat een lieve autotje’s!
Mij is nu alleen nog niet echt duidelijk hoe ze dan daadwerkelijk op bijvoorbeeld 2 fiscale PK’s uit kwamen, wat was dan de formule?
@sajmun: net zoals de bijtelling van nu, was dat een schimmige aangelegenheid…
@sajmun: aantal cilinders x boring² x slag x toerental x 0.00015
Waarbij het gekozen toerental weer afhankelijk is van bepaalde factoren. Ergo, niet heel interessant tenzij je meer met wiskunde dan met auto’s hebt ;)
@Dizono: Wiskunde is niet mijn favo, zelfs niet als automotive-nerdje, maar geeft me net weer een beetje meer inzicht, thanks!
Dus dat gaat niet meer op tegenwoordig? Dan kan ik die zoekacties naar een Saab 9000 ook wel staken :/
@Gulli: Belastingtechnisch kun je dan beter opzoek naar een MINI One…
Mooi verhaal weer. Tot wanneer bleef men deze manier van belasten hanteren?
Misschien is het mierenneukerij maar staat 2CV voor Deux Cheveaux Vapeur (vertaald: Twee PaardenKrachten)
@franciscrozier: Vapeur is stoom. Hoe past dat in het plaatje?
@oxymoron: Letterlijk betekent Cheveaux Vapeur inderdaad stoompaarden. De benaming stoom komt eigenlijk van nog veel eerder dan de eend. Vroeger werden machines aangedreven door paarden. Na de introductie van de stoommachine bedacht James Watt dat het nodig was om de kracht van stoommachines uit te drukken in de kracht die een paard kon leveren. De term stoompaarden is dus eigenlijk overgebleven uit de tijd van de stoommachines.
Leuk artikel, weer wat geleerd.