Waarom geen tunnel op de A27 bij Utrecht?

Als je afvraagt waarom dit land kapotgaat, dan volstaat om naar de politieke besluitvorming te kijken.

Regeren is vooruitschuiven. Ieder regeerakkoord staat er weer vol van: zaken die nog moeten worden uitgezocht of uitgewerkt, minuscule aanpassingen aan al bestaande regelingen en de onvermijdelijke besluiten die weer worden teruggedraaid.

Aan de slag

Het coalitieakkoord van CDA-D66-VVD heeft de nogal ambitieuze titel: “Aan de slag”. Dat is duidelijk niet van toepassing op de verbreding van de A27 bij Amelisweerd, daar gaat schop voorlopig niet de grond in. Sterker nog: de streep is door het project gegaan.

In 2020 nam toenmalig minister Van Nieuwenhuizen van Infrastructuur het definitieve besluit om de A27 te verbreden. Dat is beter voor de doorstroming en de verkeersveiligheid.

F*ck de verkeersveiligheid lijken ze te denken bij de CDA-D66-VVD, want verbreden is van de baan. Sterker nog, in de bestaande bak moeten (nog) meer rijstroken komen. Wellicht niet het meest briljante idee met de alsmaar uitdijende auto’s.

Formeel was het een besluit van de Tweede Kamer, maar aangezien het ook in het regeerakkoord van CDA-D66-VVD staat, mogen we onze nieuwe regering er op gaan afrekenen. Nadat het definitieve besluit 6 jaar geleden genomen is, draaien we het nu dus weer terug. En het gebakkelei zal nog wel even aanhouden.

Och die mooie bomen bij Amelisweerd

Om te beginnen is het goed om te schetsen dat er ook ‘wat mensen’ tegen verbreding van de A27 zijn. Al in 1982 moest een groot deel van het bos bij Amelisweerd wijken voor aanleg van de A27. Er werd een actiekamp ontruimd en er gingen direct 465 bomen tegen de grond. Sappig genoeg liep er nog wel een kort geding tegen de kap, maar de bulldozers waren sneller. 

De houthakkers hadden destijds beter kunnen doorpakken met hakken, dat had in de 21^e eeuw een hoop discussie gescheeld. Nu staan de bomen er nog en wordt er volop gerecreëerd en van de natuur genoten. 

De Utrechtse boomknuffelaars zijn overigens wel volhardend, want de eerste protesten werden al in 1971 georganiseerd door Bouwkundestudent Jaap Portier. We zijn dus ruim een halve eeuw verder! Als ze toen ergens anders bomen hadden geplant, dan waren dat nu best mooie exemplaren geweest.

Het alternatieve plan voor de A27 Amelisweerd

Tegenwoordig hakken we niet zomaar bomen om en beginnen we lukraak met asfalteren. Het idee is dat we wat slimmer omgaan met de huidige ruimte en nog wat andere maatregelen. Het beter benutten van het wegennet is één van de pijlers en daar is belangrijke rol weggelegd voor de voor de Noordelijke Randweg Utrecht (NRU). Dat wordt overigens helemaal niet uitgewerkt, dus daar sta je straks gewoon langer in de file voor al die verkeerslichten.

Het ontmoedigen van autogebruik door parkeerbeleid en het stimuleren van spitsmijding zou onder meer het ei van Columbus moeten zijn. Hier op de redactie vielen we van ons stoel, want hoeveel onvriendelijker voor de auto kan Utrecht nog gemaakt worden? Rijden of parkeren in Utrecht is al een drama, dus daar valt volgens ons weinig winst te halen.

Spitsmijden is de volgende dooddoener. In hetzelfde regeerakkoord schiet CDA-D66-VVD rekeningrijden af. Campagnes voor spitsmijden werken ook voor geen meter, zeker als we de openingstijden voor kinderopvang niet ruimer maken. 

Meer rijstroken in de bestaande bak

Nu zijn er al 2×5 rijstroken in de betonnen bak van de A27. Binnen die bak moeten er straks 12 versmalde rijstroken komen met in beide richtingen een vluchtstrook. Ik weet niet exact welke stagiair dat heeft uitgewerkt, maar er is in de noordelijke richting nu al geen vluchtstrook. Er staan ook wat betonnen pilaren en muren in de weg, extra ruimte hier creëren lukt in ieder geval niet zonder stevige investeringen. 

Pas na dat ik dit screenshot van Google Maps in het artikel had geplaatst, viel me nog iets op. Kijk eens naar de vrachtwagen op de rechterbaan…. Veel smaller kunnen de rijbanen duidelijk niet, tenzij we vrachtverkeer van de A27 weren. Dat is ook een vernieuwend idee om filedruk te verminderen, maar er zal zich wel weer een econoom zich melden in de reacties die vertelt dat het geen goed idee is.

In zuidelijke richting is er wel wat meer ruimte, daar kan zeker een rijstrook bij. Overigens te bizar dat dat nu al lijkt te kunnen, maar dat we het voor elkaar krijgen om dat uit te voeren.

De bak is ook te duur

Interessant genoeg trokken de indieners van de motie om de A27-bak weer te cancellen, de financiële kaart. We hebben immers allerlei uitdagingen en financiële tekorten rondom de aanleg en onderhoud van onze wegen. Je kunt je geld maar één keer uitgeven, maar je kunt gelukkig wél iedere dag in de file staan op de A27, A28 en A12, dat kost helemaal niets.

Daar wringt natuurlijk de schoen. Er is een alternatief plan uitgewerkt, waarin bijvoorbeeld het verbeteren van alternatieven voor de auto worden genoemd. Reizen buiten de spits is zo’n oplossing, helaas staat op er een werkdag op de A27 al vanaf 15:00 file. De rek lijkt er daar wel een beetje uit.

Een tunnel voor de A27

Het is ook zo dat dit soort grote infrastructurele projecten met maatschappelijke impact extreem duur zijn. Alleen in de voorbereiding is 160 miljoen euro besteed en dan is er nog geen grasspriet gemaaid, laat staan een boom gekapt.

De totale aanleg van de verbreding van de A27 bij Amelisweerd is geraamd op 1,7 miljard euro. Dat lijkt extreem veel geld voor alleen wat extra rijstroken, maar dat is dus ook niet waar. Er zitten ook verbeteringen bij knooppunt Rijnsweerd en diverse andere aanpassingen in het plan. Maar toch vond ik het bedrag heel stevig. Helemaal voor een plan wat op zoveel weerstand kan rekenen.

Nu zijn er in de regio Rotterdam de afgelopen twee jaren twee nieuwe tunnels bijgekomen. De Blankenburgverbinding, die bestaat uit de nieuwe snelweg A24, en een diepe tunnel onder de Nieuwe Waterweg. De A24 heeft in totaal 2,2 miljard euro gekost. Dat is overigens inclusief twintig jaar beheer en onderhoud. 

De aanleg van de Groene Boog (verlengde A16 inclusief Rottemeren Tunnel) viel aanzienlijk duurder uit dan ooit gepland. Dat kwam door aangescherpte milieuregels. Het 11 km lange traject kostte uiteindelijk 1,7 miljard euro.

Je ziet dat die bedragen heel vergelijkbaar zijn met de kosten voor de aanpak van de A27. Waarom komt daar dan niet gewoon een tunnel? 

Mocht dat echt te duur zijn, dan heb ik nog wel een idee. In China (op andere plekken trouwens ook) zie je vaak een soort dubbeldeksweg. Boven de bestaande weg worden extra rijstroken gecreëerd. Met de slappe Nederlandse grond is dat vast wat moeilijker, maar alles is beter dan al die bomen kappen. Toch? 

In een steeds voller rakend Nederland moeten we vooral naar slimmere oplossingen kijken. Mobiel moeten we ook blijven. Corona heeft ons geleerd dat we prima thuis kunnen werken, maar ook wat de waarde is van bij elkaar zitten. Dus stort maar een miljardje extra in het A27-fonds, dat verdienen we met zijn allen wel terug.

Leest de nieuwe minister van Infrastructuur en Waterstaat mee? U mag mij bellen.

Fotocredit: een rode SL65 AMG gespot door nlhighwayspots