Hoe zeker weten we dat Benetton vals speelde in 1994?

In het veelbewogen F1-seizoen van 1994 pakte Michael Schumacher uiteindelijk in de laatste race de titel na een twijfelachtige touché met Damon Hill in Adelaide. Iedereen kent de geruchten dat zijn Benetton dat jaar stiekem illegaal was wel zo'n beetje. Maar wat weten we eigenlijk zeker van dit vermeende vals spel en wat is speculatie? We reizen terug in de tijd, naar medio jaren '90.

Voor een beetje context moeten we misschien even kort een schets maken van jaren die vooraf gingen aan 1994. In 1991 won Ayrton Senna zijn laatste titel voor McLaren en leek er een einde te zijn gekomen aan zijn epische rivaliteit met Prost. Deze tweestrijd had het eind van de jaren '80 en het seizoen van 1990 gedomineerd. Prost werd midden in het seizoen van '91 aan de kant geschoven door Ferrari. De weg lag dus open voor Ayrton om de WK's aan elkaar te rijgen zou je zeggen, maar aan het eind van 1991 tekende er zich al een blauw-geel-wit gekleurd gevaar af voor de Brazo.

Williams kwam na een moeilijk start van het seizoen namelijk sterk opzetten. In 1992 zou die trend zich doorzetten, vooral doordat Frank's team succesvol pionierde op het gebied van nieuwe elektronische hulpmiddelen. Maar was het nu nog wel de rijder die het verschil maakte? Na twee dominante jaren waarin Williams kampioen werd met Nigel Mansell in 1992 en de dan al 38-jarige Prost in 1993, grijpt de FIA in en verbiedt het de elektro-gizmo's voor het seizoen van 1994.

Maar, in de wereld van de F1 en zeker in teams van Flavio 'Flava Flav' Briatore, wordt altijd de grens opgezocht van wat mag en niet mag. Of van waar je wel of niet mee weg kan komen. De flamboyante Italiaanse teambaas van Benetton heeft begin jaren '90 een talent met de naam Michael Schumacher gestrikt. Michael heeft zowel in 1992 als 1993 al een race gewonnen, maar in 1994 wil Flavio een aanval doen op de titel. Al snel zou blijken dat vrijwel alles voor dit doel moest wijken wat hem betreft. Een bloemlezing:

Schumacher negeert zwarte vlag tijdens de Britse Grand Prix:

In de kwalificatie voor de Grand Prix van Engeland in 1994 zet thuisfavoriet Damon Hill zijn Williams op pole. In de formatieronde haalt Schumacher om een of andere reden Hill in, een manoeuvre die verboden is. Het duurt echter even, te weten 27 minuten, voordat Schumacher daadwerkelijk een straf krijgt van de wedstrijdleiding. Hij moet in de pits vijf seconden wachten. Schumacher rijdt echter stug door.

In de 21ste ronde krijgt de Duitser daarvoor de zwarte vlag, maar in plaats van binnen te komen blijft hij doorrijden en finisht hij de race als tweede, achter Hill. De FIA is echter niet blij met hem en met zijn team. Ondanks het feit dat Benetton claimt dat ze te laat op de hoogte zijn gebracht van de straf (na 27 minuten in plaats van 15) volgt er een boete van 25.000 Dollar, plus diskwalificatie voor Schumacher.

De pitbrand van Jos Verstappen in Hongarije:

Velen kennen de beelden en het verhaal van de aangepaste tankinstallatie, maar wat was het verweer van Benetton? Wel, feitelijk gaven zij Intertechnique, de leverancier van alle F1-tankinstallaties de schuld. Dat argument houdt eigenlijk geen steek, want het bedrijf had geen enkele reden om op die manier een team 'voor te trekken'.

Enfin, na het brandje verordonneerde de FIA Intertechnique om eens te onderzoeken wat het fikkie nu veroorzaakt had. De conclusie luidde als volgt:

"the [fuel] valve was slow to close because of the presence of a foreign body and a filter designed to eliminate any possible risk of fire had been removed."

De aanpassing zorgde naar schatting voor een 12,5% snellere vloei van peut, wat een winst op zou leveren van een seconde per pitstop. Naar aanleiding van het akkefietje werd besloten dat Benetton zich op 19 oktober 1994 moest melden bij het World Motor Sport Council. Maar in augustus gooiden Intertechnique en Benetton nog modder naar elkaar. Intertechnique bracht een statement naar buiten waarin het stelde dat zij nooit een verzoek hadden ontvangen van Benetton om de installatie aan te passen noch dat zij dit Benetton zouden toestaan als ze dat zelf wilden doen. Benetton op haar beurt bracht daarop een statement naar buiten dat Intertechnique ondeugdelijk materiaal geleverd zou hebben. Op een of andere manier komt het team uiteindelijk weg met deze stelling.

De olifant in de kamer: stiekeme elektrogizmo's in de Benetton van Schuey

In de welbekende documentaire Senna Beyond the Speed of Sound wordt het issue van de illegale Benetton omslachtig besproken. Niemand in de F1-wereld wil keihard zeggen dat Senna stierf in de jacht op een auto die misschien wel illegaal was. Toch zie je in de filmdocu een fragment van Senna die na een uitvalbeurt de bolide van Schumacher nauwlettend volgt terwijl deze een bocht uit accelereert. Ayrton was er heilig van overtuigd dat de Benetton niet legaal was. Onze eigen held Jos alsmede Johnny Herbert, die beiden in 1994 ook enige races reden voor Benetton, bevestigen dat idee jaren na dato. Daarbij werden ze echter niet heel concreet. Nou ja, dan moeten wij dat maar doen.

Op 5 augustus 1994 vaardigt de FIA een officieel persbericht uit waarin geclaimt wordt dat Schumacher géén illegale elektronische hulpmiddelen gebruikt heeft in de Grand Prix van San Marino (dé Grand Prix van San Marino):

"According to LDRA Ltd.[een bedrijf dat zich normaal bezig hield met de software van vliegtuigen], the company appointed by the FIA to investigate Formula One electronic systems, the best evidence is that Benetton Formula Ltd. was not using 'launch control' (an automatic start system) at the 1994 San Marino Grand Prix. Had the evidence proved they were, the World Motor Sport Council would have been invited to exclude them from the World Championship. Given the evidence available, such a course of action would obviously have been wrong."

Duik je echter in het originele FIA statement van 29 juli 1994 dan kom je, met dit voorgaande statement in het achterhoofd, een aantal bizarre feiten tegen:

"On race day (1st May 1994), each of the teams [die in de top-3 eindigden in San Marino] was requested to supply the source code for the software on board the car and schematic circuit diagrams of the electrical system. One team [Ferrari] complied in full with this request and a demonstration of the complete electrical system was set up with entirely satisfactory results. Having received nothing from the other two teams [McLaren en Benetton], a fax was sent on 9th May asking for urgent action.

An alternative suggestion was received from Benetton Formula Ltd. In this letter dated 10th May, they stated the source codes could not be made available for commercial reasons. In a fax to Benetton Formula dated 15th May, we accepted this proposal, on the condition that Article 2.6 of the Technical Regulations was satisfied. On 27th May we received a detailed program for the demonstration at Cosworth Engineering.

The tests which were scheduled to take place on 28th June were canceled, by Benetton, after some discussion between Ford and themselves concerning non-disclosure agreements. By a fax dated 28th June, we again requested the tests take place as a matter of urgency. The demonstration and tests took place on 6th July. We received a report from LDRA on 11th July which left a number of unanswered questions which we were advised could only be addressed by close examination of the source code.

In a letter to Benetton dated 13th July we made it clear the demonstration had been unsatisfactory and we required the source code for the software. Following another exchange of letters on the 13th and 14th July a meeting was set up at the Benetton factory on 19th July, an agenda for which was received on 18th July which gave our advisors full access to all the source code, but only on Benetton's premises and subject to the instructions [van Benetton]."

En nu komt het...

"Analysis of this software, which had been used at the San Marino Grand Prix, revealed that it included a facility called 'launch control'. This is a system which, when armed, allows the driver to initiate a start with a single action. The system will control the clutch, gear shift and engine speed fully automatically to a predetermined pattern.

Benetton stated that this system is used only during testing. Benetton further stated that "it (the system) can only be switched on by recompilation of the code". This means recompilation of the source code. Detailed analysis by the LDRA experts of this complex code revealed that this statement was untrue. "Launch control" could in fact be switched on using a lap-top personal computer (PC) connected to the gearbox control unit (GCU).

When confronted with this information, the Benetton representatives conceded that it was possible to switch on the 'launch control' using a lap-top PC but indicated that the availability of this feature of the software came as a surprise to them."

Kuch...No suprises there then...

"In order to enable 'launch control', a particular menu with ten options has to be selected on the PC screen. 'Launch control' is not visibly listed as an option. The menu was so arranged that, after ten items, nothing further appeared. If however, the operator scrolled down the menu [nadruk toegevoegd] beyond the tenth listed option, to option 13, launch control can be enabled, even though this is not visible on the screen. No satisfactory explanation was offered for this apparent attempt to conceal the feature."

Wel klasse van de techneuten om de stiekeme optie 'option 13' te noemen. Maar nu komt de echte juicy bit. Schuey kon het systeem wel degelijk vanuit zijn auto aanzetten door op een sequentie van knoppen te drukken:

"Two conditions had to be satisfied before the computer would apply 'launch control': First, the software had to be enabled either by recompiling the code, which would take some minutes, or by connecting the lap-top PC as outlined above, which could be done in a matter of seconds.

Secondly, the driver had to work through a particular sequence of up-down gear shift paddle positions, a specific gear position had to be selected and the clutch and throttle pedals had also to be in certain positions. Only if all these actions were carried out would the 'launch control' become available.

Having thus initiated 'launch control', the driver would be able to make a fully automatic start. Such a start is clearly a driver aid as it operates the clutch, changes gear and uses traction control by modulating engine power (by changing ignition or fuel settings), in response to wheel speed.

When asked why, if this system was only used in testing, such an elaborate procedure was necessary in order to switch it on, we were told it was to prevent it being switched on accidentally."

Misschien zat het systeem dus toch ook wel in de B194 van Jos, alleen wist hij wellicht de juiste sequentie van moves om het te initieren niet. Het zal je gebeuren dat je per ongeluk een paar goede knoppen induwt en je opeens een superstart van jewelste beleeft. Enfin, het was dus eigenlijk wel 99% duidelijk dat Benetton aan het rommelen was. Gezien de tragische gebeurtenissen in de GP van San Marino, waren de gevolgen daarvan echter zo zwaarbeladen dat de FIA het niet kon dragen.

Schumacher wordt gediskwalificeerd in België

Je dacht dat we er nu wel waren? Neen, want na zijn diskwalificatie in Engeland volgde ook nog een diskwalificatie in de Grand Prix van België. Schumacher won op het circuit waar hij twee jaar eerder zijn eerste F1-zege geboekt had, maar na de race bleek de vanaf de GP in Duitsland verplichte houten plank onder zijn auto te dun te zijn. De plank moest minimaal negen millimeter dik zijn, maar die op Schuey's Benetton mat slechts 7,4 millimeter. Het team bracht nog in dat er buitengewone slijtage opgetreden zou zijn door een spin tijdens de race, maar de FIA wilde daar niks van weten. Hill kreeg de overwinning op zijn naam.

De apotheose in Adelaide

Uiteindelijk eindigt dit veelbewogen seizoen op passende wijze. Na alle gebeurtenissen reizen Schumacher en Hill slechts door een punt gescheiden af naar de laatste race in Australië. Williams stand-in Nigel Mansell pakt echter de pole, voor Schumacher en Hill. Maar bij de start zakt de Britse veteraan meteen terug, waardoor de race een pure shoot-out wordt tussen Schuey en Hill.

Schumacher heeft de leiding, maar Hill lijkt sneller te zijn. In de 35ste ronde schiet Der Michael even langs de baan en Hill proeft zijn kans. Maar dan stuurt Michael zijn Benetton bruusk terug de baan op en toucheert hij Damon. Bijna vliegt de Benetton op zijn kant. Schumacher ligt uit de race...maar Hill kan door! De Brit heeft nu een vijfde plaats nodig om het kampioenschap binnen te slepen. Het lukt echter niet, want de ophanging van de Williams blijkt te zwaar beschadigd om de race te finishen. Velen zien opzet in de manoeuvre van Schumacher, maar het team van Williams wil het jaar liefst achter zich laten en protesteert niet. Zodoende wint Schumacher zijn eerste van zeven WK's.

Conclusie:

Speelde Benetton vals? Jazeker, maar in de F1 is dat min of meer de naam van het spelletje. Het is maar net waar je de grens legt. Flavio Briatore zette zijn F1-loopbaan na 1994 zeer succesvol door en werd zelfs even gezien als de beoogd opvolger van Bernie. Maar in de Grand Prix van Singapore in 2009 vliegt Flava iets té dicht bij de zon als hij Nelson Piquet bewust de muur in laat rijden teneinde zijn oogappel Alonso de race te laten winnen. Het plannetje slaagt in zijn opzet, maar later krijgt Flavio de rekening gepresenteerd: hij moet zijn biezen pakken uit de F1.

Wat er later met Schumacher gebeurd is gun je natuurlijk niemand. Aan de andere kant hoeven we daarom ook niet te vergeten dat de grote kampioen niet altijd binnen de lijntjes kleurde. Het maakte hem tot de ideale 'schurk' om te haten voor sommige fans, maar misschien ook wel geliefd bij anderen vanwege zijn compromisloze drang naar succes. Of Schumacher altijd al die instelling had kunnen we niet beoordelen, maar zo niet was zijn tijd bij Benetton een 'goede' leerschool.