In memoriam: Fiat Punto

Het zat er aan te komen. Toch zijn we droevig gestemd.

Er is een periode geweest dat Fiat een van de populairste merken van Europa was. In de jaren ’80 en ’90 was het merk enorm. Zowel het merk als het concern draaide bijzonder goed. In die periode was Fiat innovatief qua auto’s als de fabricage eromheen. Vindingen als direct ingespoten dieselmotoren, common rail injectie, uitschuifbare spoilers en grootschalig platform gebruik werden door Fiat als eerste toegepast. In de jaren ’80 waren het auto’s als de Panda en Uno die niet aan te slepen waren. Ook in de jaren ’90 was Fiat specialist op het gebied van compacte auto’s. In 1993 werd de eerste generatie Punto op de markt gebracht als opvolger van de Uno (afbeelding onder).

De eerste generatie Punto (176) baarde opzien met zijn strakke uiterlijk. De Uno was niet lelijk, maar naar Fiat-maatstaven zeer conventioneel vormgegeven. De Punto ‘176’ was veel moderne en eigenwijzer. Met name de hoge achterlichten waren destijds zeer bijzonder, alleen de Volvo 850 Estate en Chevrolet Lumina APV hadden dat in die tijd. De eerste generatie Punto was er als drie- en vijfdeurs hatchback. Daarnaast kon je ook een Punto Cabriolet bestellen, deze werd bij Bertone gebouwd. De Punto was ook in technisch opzicht zijn tijd best vooruit eigenlijk. Zo was het mogelijk om de auto te bestellen met een zesbak, CVT, compacte turbomotor (GT) en zelfs een zesbak.

De tweede generatie Punto (188) werd in 1999 geïntroduceerd. Er was nu meer verschil tussen de drie- en vijfdeurs hatchback. De driedeurs was sportiever gestyled, terwijl de vijfdeurs de meer praktische klant moest aanspreken. Ditmaal was er geen cabriolet-versie. Pininfarina had de wens er eentje te bouwen, maar Fiat hapte niet toe. Het ontwerp werd uiteindelijk voor een verrassende auto gebruikt, het hele verhaal lees je hier. In het begin van 2003 kon Fiat mededelen dat de Punto een gigantisch succesnummer was: er waren er al 5 miljoen exemplaren van gebouwd. Rond dat moment werd de Punto (188) voorzien van een niet al te geslaagde facelift. Voor de verkopen maakte dat niet uit. Anderhalf jaar later stond de teller namelijk al op 6 miljoen.

In 2005 zag de derde generatie Punto het leven, de auto was aanzienlijk volwassener geworden. Mede daardoor werd de naam omgedoopt tot Grande Punto (199). Het lijnenspel van Giorgetto Giugiaro was bijzonder fraai. Het is uiteraard een smaakkwestie, maar dit is absoluut een van de fraaiste B-segment hatchbacks ooit gebouwd. De Grande Punto werd in samenwerking met General Motors ontwikkeld. Op het zelfde platform bouwde Opel namelijk de Corsa D.

Omdat de nieuwe Grande Punto een stapje hoger op de ladder stond, hield Fiat de oude Punto nog even aan als ‘Punto Classic’. Later zou deze almaar treuriger wordende auto als Zastava 10 door het leven gaan. Bij de Grande Punto was er niet veel treurigs te melden. Qua motoren was er keuze uit diverse viercilinder benzinemotoren (die gewoon prima waren) of een range aan uitstekende JTD-dieselmotoren. De Grande Punto was ook een van de eerste auto’s met een ‘downsize’-motor, de compacte 1.4 T-Jet die ondanks zijn bescheiden slagvolume in staat was veel vermogen te leveren. Die motor was ook de basis voor het blok dat er gebruikt werd in de Abarth Grande Punto.

In 2009 wordt de Grande Punto gefacelift. Tevens wordt er (weer) een nieuwe naam gekozen: Punto Evo. De auto wordt qua uiterlijk flink strakgetrokken. Echt een verbetering is het volgens velen niet. De eenvoudige lijnen van de eerste Grande Punto waren fraaier. Het interieur krijgt wel een welkome upgrade. Op motorisch gebied wordt de Punto Evo voorzien van efficiëntere MultiAir benzinemotoren en MultiJet dieseltjes. Uiteraard is er ook een Abarth versie van de Punto Evo.

2009 en 2010 zijn opmerkelijke jaren voor de Punto. In de Nederlandse showrooms staan namelijk DRIE verschillende Punto’s: de Classic, de Grande Punto en de Punto Evo. De Classic is er met slechts één motor (de 1.2) en één uitvoering (Active). Ook bij de Grande Punto is er slechts één uitrustingsniveau (‘Actual’), maar is er wel keuze uit een 1.2 en 1.4 op benzine of een 1.3 dieselmotor. De Grande Punto bleef tot 2012 leverbaar naast de Punto Evo. Die laatste was er uiteraard wel met veel verschillende motoren en uitrustingsniveau's.

In 2012 word de B-segment hatchback van Fiat wederom gefacelift. En wéér werd de naam aangepast. Om alle verwarring te voorkomen heet de auto nu gewoon ‘Fiat Punto’. Qua motorenaanbod is er keuze uit een TwinAir tweecilinder, een 1.4 op benzine of aardgas of een 1.3 16v diesel. Een jaar later komt er een TwinAir Turbo met 100 pk bij. De 1.4 motoren worden geschrapt ten faveure van een 1.2 viercilinder. De Punto is er aanvankelijk als driedeurs en vijfdeurs. In 2015 vervalt de optie voor een driedeurs Punto.

De Punto blijft voorlopig in de prijslijsten staan. Ondanks dat de concurrentie wél met compleet nieuwe modellen komt, houdt Fiat vast aan de Punto. Eerlijk is eerlijk, qua uiterlijk komt de Punto totaal niet verouderd over. Zelfs in 2018 is het qua design niet een verouderde auto. Met de tweecilinder turbomotoren is de Punto in technisch opzicht ook behoorlijk bij de tijd. Wel is duidelijk dat qua veiligheid de tijd niet stil heeft gestaan.

Fiat had in de tussentijd al enkele keren door laten schemeren dat de Punto opgevolgd zou worden door een ‘500-derivaat’. In welke vorm dat is, is vooralsnog niet duidelijk. Wat we helaas wel weten, is dat de productie van de Fiat Punto onlangs is gestopt. De Italiaanse Evergreen was maar liefst 13 jaar in productie, wat tegenwoordig bizar lang is. Het feit dat de Punto geen opvolger krijgt is bijzonder vreemd. Zo is het in Nederland de op één na populairste Fiat aller tijden. Van alle generaties bijenkaar zijn er meer dan 130.000 verkocht in Holland. In totaal zijn er meer dan 9 miljoen Punto's gebouwd. Nu moeten we eerlijk zijn, de verkopen holden op een gegeven moment achteruit. Sinds 2016 gaat het om honderd-tallen in Nederland, bijvoorbeeld. Dankzij de afnemende interesse rolde de laatste Punto in Melfi van de band. De Punto zal niet de geschiedenis gaan als de allerbeste auto ooit gebouwd. Ook niet als slechtste, integendeel. Neen. De laatste Punto toonde voornamelijk aan dat een lelijke auto echt niet nodig is. Een sierlijk en fraai uiterlijk kan nooit kwaad. Ook niet op een eenvoudige en voordelige hatchback. Waarvan akte.