Special: Peugeot 106 GTI & Rallye
Peugeot 106 Rallye S1 '93

De Peter Pan onder de hatchbacks: deze wil nooit volwassen worden.
Kleintjes worden groot. Het is een bekend gezegde, zelfs in het A-segment tegenwoordig. Neem bijvoorbeeld de Peugeot 107. Deze auto voldoet aan alle basiseisen die je aan een auto kan stellen. Peugeot heeft een beetje een ambivalente verstandhouding met het A-segment. De afgelopen 13 jaar zijn ze zeer succesvol geweest, maar daarvoor was het een soort hit-and-miss. Het begon in 1972 met de Peugeot 104. Een kleine hatchback die in productie was van 1972 tot 1988. Een 105 stond toen nog niet klaar, maar waarom kreeg de 104 dan eigenlijk geen opvolger? Enerzijds kwam dat door de grotere 205. Peugeot moest wel kiezen voor een ‘tussenmodel’ want er was te weinig geld voorhanden. Normaliter begint een fabrikant direct bij de introductie van een auto aan zijn vervanger. Omdat Peugeot niet zoveel budget had, werd de ontwikkeling van de 106 niet gestart aan het begin van de carrière van de 104, maar pas aan het einde, in 1988.

Bij elke Peugeot hoort eigenlijk de 205 even benoemd te worden. De 205 was de redding voor het merk met de leeuw, maar met die uitspraak doen we de 205 eigenlijk tekort. Het was namelijk ook een hele goede auto. Net als de Mini en Golf was de 205 ‘klasseloos’. Iedereen kan er overal mee voorrijden. Net als die andere twee compacte iconen kon je de 205 in enorm veel uitvoeringen krijgen. Van eenvoudig transport tot luxe Roland Garros’ en snelle GTI’s. Er was een 205 voor iedereen. De 205 was de held van de jaren ’80, net als Ruud Gullit, die een rode GTI had. Niet alleen dat, de 205 was de voorloper voor al Peugeots die zouden volgen. Chique koetswerken, bovengemiddeld goede onderstellen en aanvaardbare prijsstellingen.

In positieve zin zat Peugeot enorm in zijn maag met de 205. Want hoe ga je zo’n enorm succes een vervolg geven? In eerste instantie dacht Peugeot niet aan één, maar twee opvolgers. Een klein, compact stadsrakkertje om de eenvoudige 205’jes mee vervangen. De andere was een grotere auto die in meer luxe en snelle varianten besteld konden worden. Die auto was de Peugeot 306 en kwam pas in 1993 op de markt. De 106 werd echter al gelanceerd in 1991. Het was echt een klein rakkertje. De lengte bedroeg 3,56 meter, de breedte 1,57 meter en het apparaatje was 1,36 meter hoog.

De Peugeot 106 leunde sterk op de Citroen AX qua techniek. Heel even waren de 1.0 en 1.1 motor met carburator leverbaar op sommige markten, maar al snel kreeg de gehele lineup indirecte brandstofinjectie in de viercilinder lijnmotoren. In Nederland begon het feest met een 1.0i, gevolgd door een 1.1i en 1.4i met respectievelijk 50, 60 en 75 pk. Snel waren ze absoluut niet, maar dankzij het lage gewicht en de relatief korte bakverhoudingen kwam je tot 80 km/u lekker mee in het verkeer.

Dat gold niet voor de 106 1.4 D. Deze auto was namelijk zeldzaam langzaam. Op papier had deze 50 pk, maar op asfalt waren deze nergens te vinden. Wellicht stond de ‘P’ in ‘PK’ voor Pony. Of Papegaai. De auto was namelijk tergend langzaam. Dat maakte de 106 diesel niet een saaie auto, integendeel. Iets simpels als invoegen vergde namelijk voorbereiding, inspanning en concentratie. Wat is de windrichting? Hoe sterk is de wind? Kan je een slipstream pakken? In de meest ideale situatie zat je in 21 seconden op de 100 km/u. Bleef je volgas geven, dan kon je 140 op de teller zien verschijnen. Waar de 106 Diesel ijzersterk in was, was brandstof besparen. 1 op 20 kon iedereen wel halen, als je je best deed kon het nog wel zuiniger. In 1993 werd er een vijfdeurs aan het gamma toegevoegd.

Die 106 diesel is een geinige herinnering aan zuinig rijden anno jaren ’90, wat nog altijd zuiniger is dan anno nu. Mocht je autorijden minder als zelfkastijding zien, dan had Peugeot al vanaf het begin een interessante variant klaarstaan: de 106 XSI. Dit was een typische warme hatchback. Genoeg vermogen (95 pk) om jezelf lol te verschaffen, zonder dat je meteen de straatstenen eruit reed. Een acceleratietijd van 10 seconden voor de standaardsprint was toentertijd niet zo heel verkeerd. Er bleven leuke 106’jes uit de fabriek in Mullhouse komen. In 1994 werd de ‘oude’ XSI vervangen door een XS 1.6 (90 pk) en een XSI 1.6 met 105 pk.

Misschien wel de leukste 106 kwam een jaar eerder in 1993 op de markt, de Rallye. Net als bij de 205 was de ‘Rallye’-uitvoering een soort homologatie-special. De 1.3 TU2J2L motor werd ook gebruikt voor competitiedoeleinden. Het was nog een ouderwetse, kernachtige, hoogtoerige achtklepper. Het maximumvermogen van 103 pk werd pas gehaald bij 7.200 toeren! De Rallye was erg snel dankzij het lage gewicht. Alle luxe items die mogelijk waren op de 106, zaten niet op de rallye. Wel kreeg je een kek bumperkitje, flitsende stickers, sportstoelen en witte Michelin ‘steelies’.

Aan het begin van 1996 word de gehele range van de 106 voorzien van een flinke facelift. Aangezien alles ronder wordt in de jaren ’90, volgt de 106 die trend. Met name aan de voorkant zijn de verschillen goed te zien. De koplampen lopen af naar het midden. De 106 kijkt, ondanks zijn ronde vormen, nu iets bozer de wereld in. Net als een blaffende puppy, dat kan óók eng zijn.

Het moment van de facelift werd gebruikt om Citroen ook te voorzien van een kleine A-Segmenter, als opvolger van de Citroen AX. Deze auto gaat door het leven als Citroen Saxo. Ondanks de uiterlijke verschillen zijn de auto’s bijna geheel identiek. De deuren kun je gewoon uitwisselen. Wel had de Saxo een iets moderner dashboard.

Natuurlijk was ook de 106 diesel van de partij, ditmaal met 1.5 liter slagvolume. De prestaties waren echter iets minder suïcidaal, het was vooral een zuinige auto. Peugeot had in datzelfde jaar nog een wereldverbeteraar op de planning staan, namelijk de 106 Electrique. Deze werd in samenwerking met specialist Hueliez ontwikkeld en gebouwd. De 106 Electrique geeft vooral aan hoe de techniek zich aan het ontwikkelen was. De topsnelheid bedroeg 90 km/u, maar dan kon je geen aanspraak maken op de maximum actieradius, die in het beste geval zo’n 100 km bedroeg. Peugeot had enorme commerciële plannen met de auto: jaarlijks moesten er 20.000 stuks van de band lopen. Dat gebeurde niet, er werden er slechts 6.400 van gebouwd. Een klein gedeelte daarvan werd ook daadwerkelijk door consumenten gekocht. De meeste gingen naar instellingen van de Franse overheid.

Het beste nieuws kwam ook in 1996, namelijk in de vorm van de 106 GTI. De 106 XSI was express een beetje ‘mild’ gehouden. Mochten er klanten zijn die meer prestaties op prijs konden stellen, dan was er natuurlijk nog altijd een 205 GTI. Met het verscheiden van deze legendarische auto, bleef er een gapend gat open. Uiteraard waren er ook snelle 306’jes voor die klanten. De 306 was echter iets volwassener en miste de absolute kwikzilverheid van de 205 GTI. Daar kwam de USP van de 106 GTI om de hoek kijken, want die auto was juist lichter en wendbaarder.

Dat zag je niet terug in de prestaties, zoals met wel meer auto’s uit die tijd. Van 0-100 in 8,7 seconden en een maximumsnelheid van 205 km/u kijkt niemand meer op. De 106 GTI voelde echter véél sneller aan en daardoor maakten de prestatiecijfers eigenlijk niet uit. De 1.587 cc metende viercilinder maakte met graagte toeren, heel veel toeren. Pas bij 6.600 toeren werd het maximum vermogen van 120 pk geleverd.

De 106 GTI was niet alleen een snelle hatchback, maar ook een luxe. Zo had de GTI standaard ABS tot zijn beschikking, evenals twee airbags. Dat was toen absoluut nog geen gemeengoed in die klasse. Ook op het gebied van comfort kwam je, relatief gezien, niets te kort. Prettige sportkuipjes, centrale deurvergrendeling, elektrisch bedienbare én verwarmbare spiegels kreeg je standaard mee.

Mocht je al die items maar overbodige onzin vinden, was er wederom een 106 Rallye. De 1.3 kon helaas niet meer aan de emissie-eisen voldoen. Daarom kreeg ook de 106 Rally Phase II een 1.6 motor mee van Peugeot. Wel in een andere specificatie. Zo had de 106 Rallye een achtklepper onder de kap. Een potige rauwdouwer die zijn krachten juist iets eerder vrijgaf dan de 16-klepper uit de GTI.

In combinatie met de sobere uitrusting was de 106 Rallye wel zo’n 80 kilogram lichter dan de GTI. In rechte lijn was de GTI marginaal sneller, op een bochtige binnenweg was het verschil te verwaarlozen. Het leuke is dat Peugeot gewoon twee Hot Hatches in de aanbieding had die qua prestaties dicht bij elkaar zaten, maar qua rijbeleving wel enorm anders waren. De Rallye was een tandje ruiger en harder.

In 1998 kwam er een variant tussen de GTI en de Rallye. Dat was namelijk de Peugeot 106 Sport 1.6 16v. Heel kort door de bocht; met de Sport had je de motor van een GTI, gecombineerd met de uitrusting van een Rallye. Je zat nog net op sportstoelen, maar het stuur was gewoon van rubber en lichtmetalen velgen moest je ontberen. Je kreeg wieldopjes mee van de Peugeot dealer. Nu moet het eerlijk gezegd worden, daar was de prijs ook naar. Want voor zo’n 30.000 gulden had je een pretletter van jewelste op de inrit staan. De 106 Sport 1.6 16v is slechts een half jaar in productie geweest.

In 1998 werd de 206 gelanceerd. De rol van de 106 was volgens Peugeot die van budget-stadsauto, als concurrent voor de Renault Twingo en Ford Ka. Het aanbod aan uitvoeringen werd flink uitgedund en alle sportieve varianten werden geschrapt. Aanvankelijk was het de bedoeling dat de 206 de rol van de 106 zou overnemen. Net als met de 205 gebeurde dat niet. De consument bleek nog altijd interesse te hebben in de Peugeot 106. In tegenstelling tot nu kon je in 2001 ouderwetse techniek tegen een dumpprijs aanbieden en dat is precies wat Peugeot had gedaan. Ze brachten zelfs de GTI weer terug in de showrooms! Peugeot hield de 106 in het gamma zolang er vraag naar was.

In Nederland vind de importeur het in september 2003 wel welletjes en stopt de levering van de 106. De fabriek volgt twee maanden later met een definitieve productiestop. Met name qua veiligheid is de 106 niet meer aan te passen aan de telkens strenger wordende eisen. Alweer is Peugeot te laat begonnen met de ontwikkeling van een opvolger. In samenwerking met (wederom) Citroen en (verrassend genoeg) Toyota word er een nieuwe kleine auto ontwikkeld.

Dankzij de enorme populariteit van de 205 en 206 wordt de 106 nog weleens over het hoofd gezien. Dat is op zich volkomen logisch, want die twee auto’s verkochten immers nog beter. In zijn eigen recht is de 106 een absolute topper. Niet zozeer als beste auto in zijn klasse, dat was de 106 niet. Het interieur was saai, verouderd en inspiratieloos. Ook qua veiligheid scoorde de 106 niet al te best. Het was echter wel een traditionele Peugeot in de ware zin van het woord. Een Franse auto zoals we er meerdere kennen in de jaren 80 en 90. Een uitstekend onderstel, fijne besturing en subtiele lijnen van Pininfarina. Zeker in GTI uitvoering is het de belichaming waar de Fansen zo goed in waren in die periode. De 106 GTI was een van de laatste der mohikanen. Zoals in de openingen wordt aangehaald: het is de Peter Pan onder de hatchbacks. Hij zal nooit volwassen worden. En dat is maar goed ook.

Meer lezen? Check ook ons artikel over 12 rappe Peugeots die jullie massaal zijn vergeten.




