De wetenschappers halen de boetebedragen en -verhoging keihard onderuit!
De hoogte van verkeersboetes voelt al jarenlang onrechtmatig hoog aan. Ook in 2026 zijn de boetebedragen niet mals. Lubach toonde het eens aan door aan te geven dat je goedkoper uit bent als je iemand een beetje mishandeld dan wanneer je parkeert in een invalideparkeervak. Dat gevoel wordt nu stevig onderbouwd door een uitgebreid onderzoek van DSP-groep en bureau De Strafzaak in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC). Laat ik je alvast vertellen: de beleidmakers krijgen er flink van langs van de wetenschappers.
De onderzoekers namen de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (Wahv), beter bekend als de Wet Mulder, onder de loep. Hun conclusie is scherp: de wet werkt technisch gezien goed, maar is inhoudelijk ontspoord. Met name het niveau van de boetes en de verhogingen bij te laat betalen zijn volgens de onderzoekers disproportioneel en worden bovendien gebruikt voor een doel waarvoor de wet nooit bedoeld was.
Wat is de Wahv (Wet Mulder)?
De Wahv werd in 1990 ingevoerd om lichte verkeersovertredingen efficiënter af te handelen. Het idee was simpel: geen strafrechtelijke afhandeling meer via de rechter, maar een administratief systeem waarin boetes snel en grotendeels automatisch worden opgelegd en geïnd. Dat moest de werkdruk bij politie, Openbaar Ministerie en rechters verlagen, terwijl de rechtsbescherming voor burgers overeind bleef.
Opvallend: hoewel de wet sinds de invoering tientallen keren is aangepast, is hij nooit eerder als geheel geëvalueerd. Dit WODC-onderzoek is dus de eerste keer dat het volledige systeem fundamenteel is doorgelicht.
Lees ook: Check hier of jij ook nog een stokoude boete op de mat krijgt
Volgens de onderzoekers zijn de oorspronkelijke doelen grotendeels gehaald. In 2023 werden maar liefst 8,3 miljoen verkeersboetes afgehandeld zonder tussenkomst van een rechter. Dat maakt het systeem efficiënt en goedkoop in uitvoering.
”De belangrijkste doelstellingen van de wet – het verminderen van de werklast voor politie, OM en rechters, het effectiever innen van sancties en het waarborgen van rechtsbescherming voor de burger – zijn grotendeels behaald”, zeggen de onderzoekers dan ook. Maar juist die efficiëntie heeft volgens het rapport een keerzijde gekregen.
Boetebedragen zijn veel te hard gestegen
Het grootste kritiekpunt: de hoogte van de verkeersboetes. Sinds 1994 zijn de boetetarieven met ruim 220 procent gestegen. Ter vergelijking: de consumentenprijsindex (CPI) nam in dezelfde periode met ongeveer 70 procent toe. Met andere woorden: verkeersboetes zijn ruim drie keer zo hard gestegen als de kosten van levensonderhoud.
Volgens de onderzoekers is dat problematisch, omdat de Wahv bedoeld was voor lichte overtredingen met lichte sancties. Hoge boetebedragen passen daar niet bij. In het rapport staat dan ook expliciet dat het ophogen van boetes om begrotingsgaten te dichten oneigenlijk gebruik van de wet is: ”De bevoegdheid is niet toegekend om ophogingen door te voeren die als hoofddoel hebben extra inkomsten te genereren en daarmee de Rijksbegroting sluitend te maken.”
Zij stellen dus dat verkeersboetes bewust zijn verhoogd om inkomsten te genereren, niet primair om verkeersveiligheid te verbeteren. Volgens het rapport tast dit het vertrouwen van burgers in de overheid aan en vermindert het het draagvlak voor verkeershandhaving.
Extra problematisch: verhogingen bij te laat betalen
Minstens zo omstreden zijn de ophogingen bij niet-tijdige betaling. Wie een verkeersboete niet op tijd betaalt, krijgt eerst een verhoging van 50 procent, gevolgd door een verhoging van 100 procent. Een boete kan daardoor uiteindelijk drie keer zo hoog worden. De wetenschappers noemen dit ”disproportioneel” en wijzen op de gevolgen: ”Dit draagt onnodig bij aan schuldenproblematiek bij kwetsbare groepen.”
Hoe moet het dan wel? Ook daarin voorzien de onderzoekers. Er worden verschillende concrete aanbevelingen gedaan. De belangrijkste mogen duidelijk zijn: verlaag de verhogingen bij te laat betalen en draai beleidsmatige verhogingen van verkeersboetes terug.
Of de aanbevelingen daadwerkelijk worden overgenomen, is een politieke keuze. Maar één ding is duidelijk: volgens dit onderzoek zijn verkeersboetes in Nederland niet alleen hoog, ze zijn dat om redenen die niets met verkeersveiligheid te maken hebben. Zou de voorspelling van de CJIB-baas eindelijk uitkomen?
Via NOS
De overheid weet niet meer wiens belang de overheid moet dienen. Het is graaien en goedpraten. De overheid is reeds jaren volkomen uit balans. Zie deze absurde verkeersboetes en verhogingen, maar natuurlijk ook ‘Groningen’, de toeslagenaffaire of de waterkwaliteit in Nederland. Hopelijk komt Jetten I wel in beweging voor de burgers. Aan de slag!
Nou, dat gaat dan best een teleurstelling worden.
De opbrengst van verkeersboetes zijn inderdaad gewoon onderdeel van de begroting.
Het voorstel van de oud CJIB baas, gesteund door het OM en de (destijds) Tweede Kamer, heeft de minister eind vorig jaar al naast zich neergelegd. Want ja, dan zitten we met een gat in de begroting.