Deze 10 auto's hebben onterecht 'GTI' op de bips

Er is maar één auto die dat mag hebben. En neen, het is niet een Volkswagen.

GTI. Drie simpele letters die sinds 1976 een waar begrip zijn geworden. En nee, Volkswagen was zeker niet de eerste met een 'hot hatch'. Ze hebben het idee wel fijngeslepen en met de benaming dat kracht weten bij te zetten. Zie het zo: deeg, tomaten en kaas bestonden ook al voordat de pizza werd uitgevonden. Wat is nu eigenlijk een GTI? De eerste twee letters zijn eenvoudig: Gran Turismo. Een sportieve auto, maar niet te heftig. Vanwege de K-Jetronic brandstofinjectie kwam daar een i-tje achter. Tadaa, de eerste GTI was geboren. De naam bleek goed gekozen, want de werktitel was het weinig spannende: 'Sport Golf'.

Dan nu het recept van een GTI. In principe is het vrij eenvoudig. Je neemt een relatief compacte hatchback als basis. Deze is voorzien van een bovengemiddeld potente motor. Wat we ook niet mogen vergeten: een smakelijk uiterlijk. Een GTI mag er stoerder uitzien dan de hatchback waarop deze is gebaseerd. Dikke bumpers, grote uitlaten, gave velgen: het hoort er allemaal bij. Diverse merken hebben de benaming met succes gebruikt. Denk aan de Peugeot 205 GTI, misschien wel de beste invulling voor het begrip 'GTI'.

Je zou dus kunnen zeggen dat een 'Hot Hatchback' gelijk staat aan een GTI. Alleen soms is de benaming anders. Opel wilde de naam niet gebruiken, vanwege logische redenen, en noemde de snelle Corsa's, Kadettjes en Astra's 'GSI'. Dat waren gewoon GTI'tjes, maar omdat aartsrivaal Volkswagen het bedacht heeft, ging Opel het niet letterlijk kopiëren. Maar het kan ook andersom. Auto's die WEL de naam GTI dragen, maar het absoluut NIET zijn. Dit zijn 10 voorbeelden:

Lada 111 GTI 2.0 4×4 (21116-04) '01

Je kan niet zeggen dat de Russen geen vooruitziende blik hebben. Hoge, praktische auto's met een stoer uiterlijk zouden het helemaal gaan worden volgens Lada. Dat klopte wel. Op basis van de Lada 111 werd een oppermachtig topmodel gemaakt. De stationwagon werd opgehoogd voor een betere rijhoogte (18,5 cm). Om daadwerkelijk wat in de modder te kunnen presteren werd er gebruik gemaakt van vierwielaandrijving. Stiekem is dit best wel een gaaf ding. Er is eigenlijk vrij weinig GTI aan. Eigenlijk meer GSI. De motor is een oude bekende, namelijk de C20XE van Opel. Een best wel hitsige 2 liter zestienklepper met een dikke 150 pk (uit de Calibra 16v en Astra GSI).

Volkswagen Passat GTI Prototype (B1) '1977

De Golf GTI was een enorm succes. Volkswagen wist ze kinderlijk eenvoudig te verkopen. Voor VW was dat wel lekker. Ten eerste vanwege de marge. Van alle Golfjes verdiende VW het meest op de GTI. Ten tweede vanwege het stoffige imago. In de jaren '70 was VW allesbehalve hip. Om die lijn door te zetten keek Volkswagen naar andere modellen die de 'GTI' badge konden dragen. De Passat was een logische optie. De lijnen van Giugiaro met de sportieve accenten (velgen, rode streep) zijn een uitstekende mix. De Passat GTI is er nooit gekomen, omdat de Scirocco dit gedeelte van de markt al uitstekend bediende.

Nissan Sunny GTi Coupe (B12) '87

Japanners en namen bedenken, het blijft altijd een geestige combinatie. In Japan heette deze auto Sunny RZ-1 Coupé, waarbij RZ staat voor 'Runabout Zenith'. Deze auto was de opvolger van de Sunny Leprix Turbo Coupé (hoe verzinnen ze het toch). Deze Sunny Coupé is gebaseerd op de Japanse Nissan Sunny. Speciaal voor de Europese markt kreeg deze coupé een andere motor (1.8 zestienklepper met 130 pk) en een andere typenaam: Sunny GTI Coupe. Met deze auto scoorde je altijd op de kermis in Veghel.

Subaru 1800 GTi Saloon '85

Nog een Jappanner uit de jaren '80. Deze Subaru kwam uit de 'Leone'-familie, zeg maar de voorloper van de Impreza zoals wij die tegenwoordig kennen. Ook voor de Impreza GT Turbo had Subaru diverse sportieve modellen. Het lag er alleen niet zo dik bovenop. In sommige markten was de Leone ook als GTi leverbaar. Dan kreeg je een 1.8 liter boxermotor met 108 pk! De topsnelheid lag boven de 160 km/u. Inderdaad, minder spectaculair dan de Golf GTI en de Subaru was wel wat dorstiger. Toen al.

Citroën CX 25 GTi Turbo 2 '86

Veel gaver dan dit wordt het niet. De Citroën CX is zo'n lekkere knotsgekke auto zoals alleen Citroën die kan maken. Er zijn onnoemelijk veel verschillende uitvoeringen van geweest. Mijn favoriet is een kale Break met ongeblazen dieselmotor. Die doen het altijd. Aan de bovenkant van het gamma vond je deze variant. De motor was een potige 2.5 vierpitter met turbo. Het vermogen van 170 pk was niet verkeerd, maar het koppel van 295 Nm was ongekend destijds. Ook gaaf waren de enorme stoelen, bekleed met meters velours. Maar zo'n luxe bakbeest GTi noemen gaat wel heel erg ver.

Toyota Celica 2.0 GTi Cabrio (ST162) '88

Toyota kan onnoemelijk veel verschillende auto's bouwen en verkopen. Van kleine stadsautootjes tot gigantische offroaders, Toyota draait zijn hand er niet voor om. Waar ze overduidelijk moeite mee hebben: cabrio's. Op een of andere manier werkt die combinatie niet. Dat wil niet zeggen dat Toyota het niet geprobeerd heeft. In de jaren '80 was er een cabrio versie van de Celica. Net als de Coupé kon je deze krijgen in de GTI-uitvoering. Dus met een dikke tweeliter zestienklepper voor aansprekende prestaties.

Volkswagen Golf GTI 2.0 (Typ 1J) '99

Deze moeten we even toelichten, want dit is natuurlijk een Volkswagen Golf GTI. Het staat op achterkant van de auto, dus is het waar. Deze auto was het dieptepunt voor Volkswagen qua GTI's. De Golf IV an sich was een hele fijne auto, maar als Hot Hatch was het hopeloos. De besturing was licht en gevoelloos. De veerwegen waren veel te lang en de dempers waren gemaakt van fietspompen. De handbak liet zich veel te licht én vaag bedienen. Motorisch was het OK, niet spannend. Je kon 'm krijgen met een keur aan motoren zoals de 2.3 V5 of 1.8T. Maar in Engeland kon je dit drama verkrijgen met de stokoude 2-liter achtklepper, die niet meer dan 115 pk kon leveren. Op zich een aardige auto, maar een zeer slechte GTI.

Seat Toledo GTI (1L) '91

De eerste Seat Toledo was best een aardige auto. Zie het als een vijfdeurs Volkswagen Vento voor minder geld. Om Seat ook een beetje Auto Emocion te geven kwamen er ook een paar snelle varianten. Waaronder de 2.0 GTI. Deze had de 150 pk sterke zestienklepper uit de VW Golf GTI 16v onder de kap. Sportief was de auto geenszins. 0-100 duurde bijna 10 seconden en met pijn en moeite kon je de 200 km/u halen. Dat is extra jammer, want van zijn rijeigenschappen moest de Toledo het niet hebben. Gelukkig heette de Toledo GTI bij ons Nederlanders Toledo GT. Wij hadden dan weer een Toledo 1.8 GTI. Rare snuiters, daar in Martorell.

Mitsubishi Galant GTI-16V "Dynamic 4" (E39A) '89

Eind jaren '80 waren Japanse fabrikanten bezig met de meest bizarre technische vondsten te implementeren in hun auto's. Natuurlijk kennen we de Nissan Skyline GT-R, Honda NSX en Mazda RX-7. Maar ze deden het ook bij normale auto's. Wat te denken van deze Mitsubishi Galant GTI-16v Dynamic 4? Dit was een Galant met een 2-liter motor (goed voor zo'n 150 paarden) met vierwielaandrijving en vierwielbesturing. Op basis van de GTI kwamen er twee andere modellen, de AMG Galant (ja, inderdaad, AMG) en de Galant VR-4.

Aixam Coupé GTI '13

Wat we hiervan moeten vinden is onduidelijk. Aan de ene kant is het een stervensdure brommobiel. Jazeker, deze GTI mag niet harder dan 45 km/u. Nu gaat het niet om topsnelheid bij een GTI, maar deze GTI gaat niet harder dan een beetje amateur wielrenner. Omdat de auto grotendeels met de hand word gemaakt (in kleine aantallen), kost de Aixam Coupé GTI een lieve duit. Eentje met verbrandingsmotor kost zo'n 16 mille, de elektrische variant kost 20.000 euro. Maar, eerlijk is eerlijk, de designafdeling heeft echt goed werk afgeleverd. Voor een brommobiel ziet het er uitstekend uit. Je zit altijd vast aan bepaalde maten, waardoor brommobielen smal en hoog zijn.

Maserati 3500 GTi (AM101) '1965–69

Je hebt stijlvolle auto's, je hebt zeer stijlvolle auto's en je hebt Maserati's. Voor de persoon die een Patek Philippe verkiest boven een Breitling. Deze Maserati 3500 GTI bevestigt dat. Dit is een bijzonder fraaie en elegante auto. Carrossier Touring was verantwoordelijk voor de tijdloze lijnvoering. De 3500 GTI was een doorontwikkeling van de 3500GT. Deze kwam in 1961 op de markt. De GTI had dezelfde motor als de GT, maar dan met  brandstofinjectie van de firma Lucas. Hierdoor steeg het vermogen naar dik 230 pk, niet verkeerd voor die tijd. Maar, wacht even. Een Gran Turismo met elektronische brandstofinjectie: was dat niet een uitvinding van Volkswagen? Nou, nee. Maserati was 15 (!) jaar eerder. Daarom is dit de enige auto die de badge 'GTI' op de bips mag hebben. Eigenlijk.