Deze Saab 9000 had geen normaal stuur, maar een joystick

Het moet niet gekker worden!

Voordat Saab aan het einde van de Tweede Wereldoorlog begon met het produceren van auto's, maakte het Zweedse bedrijf vliegtuigen. In de auto's die de Zweden tot en met enkele jaren geleden maakten, kwamen regelmatig herinneringen terug naar zijn geschiedenis. Bij de ene bolide was dit beter te zien dan bij de andere. Echter, bij de Saab 9000 waaraan we hier aandacht besteden, komt dit wel héél erg duidelijk naar voren.

De Saab 9000 in kwestie heeft namelijk geen normaal stuurwiel, maar een in het midden van het dashboard geplaatste joystick. Hiermee kon de bestuurder van het icoon uit Trollhättan zich een heus straaljagerpiloot wanen.

Hoewel het er waanzinnig origineel uitziet, werkte de constructie absoluut niet. Diehard Top Gear-fans zullen zich dit wel herinneren, want een van de weinige journalisten die een blokje om mocht in de zogenaamde 'Prometheus' was Jeremy Clarkson. In dit filmpje zie je kort hoe het hem afging.

Afgezien van een kleine groep journalisten, vroeg Saab ook een aantal belangrijke personen binnen het bedrijf om de markante 9000 aan de tand te voelen. Hiertoe behoorde ook de Brit Gary Axon, die tegenwoordig woorden pent voor Goodwood. In een uitgebreid bericht denkt Axon terug aan zijn ervaringen van die dag, waardoor wij een nog betere kijk krijgen op de denkwijze van Saab rondom het Prometheus-project.

Wanneer we daadwerkelijk willen begrijpen hoe Saab überhaupt een project als deze kon opdromen, kunnen we twee dingen doen. Enerzijds is het mogelijk om terug te denken aan de vele geniale innovaties van de Zweedse automaker. Door de jaren heen heeft Saab dusdanig veel goede ideeën gehad, dat ze niet anders konden dan er een complete pagina aan te wijden. De onvermijdelijke bijkomst van constant willen innoveren is dat er zonder meer talloze projecten in het water zullen vallen. Sommige zijn te hoog gegrepen, andere zijn simpelweg kansloos.

Zo belanden we aan bij de tweede mogelijkheid. In de periode in aanloop naar het uiteindelijke studiemodel van de Saab 9000 in kwestie werd er bij een groot aantal Europese automerken aan de deur geklopt. Of ze even mee wilden doen aan een nieuw, innovatief project waarbij het doel was auto's te maken die veiliger, schoner en stiller waren dan dat ze voorheen waren geweest. Lang hoefde Saab hier niet over na te denken; het paste immers precies in zijn straatje.

Het project droeg de vreselijk gecompliceerde naam: 'Prometheus', naar "Programme for European Traffic with Highest Efficiency and Unprecedented Safety". In de grofweg negen jaar (1987-1995) dat het programma liep, sloegen de vooruitstrevende ingenieurs van Saab de handen ineen met de pientere mannen en vrouwen van Lotus. Gezamenlijk kwamen zij met het bizarre idee om het stuurwiel te verwijderen en om deze te vervangen door een onnatuurlijke joystick, middenin het dashboard van de auto.

Hoewel dit als een krankzinnig idee klinkt, is het idee in de basis niet eens zo heel idioot. Saab was er immers van op de hoogte dat het stuurwiel een van de meest gevaarlijke objecten in de auto was bij een ernstig, frontaal ongeval. Door het 'stuur' en alle bijbehorende knoppen en schakelaars te verplaatsen naar het midden van de auto en op de originele plek van het stuur een boel airbags te plaatsen om het hoofd, het gezicht en de knieën van de bestuurder te beschermen, moest rijden veel veiliger worden dan voorheen. Missie volbracht, toch?

Niet helemaal. Zoals Clarkson al aan het wereldpubliek had getoond was het besturen van de stuurkolom-loze auto, een tweeliter Saab 9000 Turbo, niet bepaald een succes. Echter, de beelden van het bekende autoprogramma vertellen niet het hele verhaal. Naar verluidt waren de ontwikkelaars van de auto buitengewoon behendig met de joystick en ook de journalist die ons met zijn herinneringen een nieuw perspectief op de auto heeft geboden, erkent in zijn stuk na enkele minuten achter het 'stuur' goed met de Saab 9000 overweg te hebben gekund. Hierom is het niet geheel duidelijk waarom het project uiteindelijk in de doofpot is gestopt.

Volgens het verhaal had Saab zelfs het idee om nóg een joystick aan de linkerkant van de bestuurder te plaatsen, maar zover kwam het nooit. Tot een volwaardige productieauto wist de Saab 9000 met zijn drive-by-wire-systeem het, net als deze fascinerende 9000 Cabrio, niet te schoppen. Desalniettemin willen we een project als deze nimmer vergeten.

Meer lezen over gave youngtimers van halverwege de jaren '90? Klik HIER.