Hier, de echte én minst echte Saab-modellen

We zijn allemaal fan, maar wel van het goede model?

Van alle merken die niet meer onder ons zijn, missen we Saab nog het meeste. Saabs waren gewoon ontzettend cool. Het was een gaaf alternatief, niet zozeer een beter alternatief ten opzichte van de concurrentie. Met een Saab hoefde je jezelf nooit te excuseren. Het was premium, maar niet patserig. Sommige dingen deden ze heel erg slecht, zoals onderdelenprijzen, wegligging en diesels. Andere dingen deden ze juist heel erg goed, zoals stoelen, veiligheid en benzinemotoren.

Saab was een geweldig merk omdat ze de meeste dingen net even anders deden. Daar is natuurlijk minder geld aan te verdienen, waardoor het merk helaas niet meer onder ons is. Automobiele eenheidsworst regeert! Wees blij dat merken als Alfa Romeo, Tesla, Lexus en Volvo nog steeds originele auto's maken. Een premium-wereld met de Duitse Drie wordt je niet blij van. Zoals de geschiedenis ons leert is Duitse heerschappij nooit een goed plan.

Enfin, terug naar Saab. We kijken graag terug naar 'echte' Saabs. Stronteigenwijze modellen waar de fabriek veel geld op verloor, maar de klanten een statement mee konden maken. Met name rond de jaren '90 was de kritiek niet van de lucht. Saab zou zijn ziel aan de Duivel (GM) hebben verkocht. Het zouden geen echte Saabs meer zijn. Maar is dat ook echt zo? Was Saab dan ontiegelijk Saab? Daarom kijken we vandaag naar relatief moderne Saabs en kijken hoe ze scoren op de 'Saab-originaliteits-ladder' en delen ze in van heel erg Saab naar heel erg, eh, 'niet-Saab'.

De percentages zijn met uiterste zorg bepaald, maar uiteraard aan discussie onderhevig. Ze zijn exact hetzelfde als een onderbroek na een ritje met @Wouter achter het stuur: niet vlekkeloos.

90%: Saab 900 '79

Vroegah! Toen waren er nog échte Saabs. Vroeger, toen gras nog groen was, seks nog vies en @CasperH een redactieborrel rollend naar huis ging. Toen waren de Saabs nog echte Saabs. Klopt, voor een groot gedeelte waren de Saabs toen nog echt. Hopeloos duur om te fabriceren en op sommige onderdelen véél te ver doorontwikkeld, terwijl sommige punten juist te slecht waren ontwikkeld. Bij een kleine fabrikant vallen die keuzes op. Zo is de stijfheid van de carrosserie erg hoog en kun je een behoorlijk gewicht aan de deurklinken hangen (om iemand uit een greppel te helpen klimmen, bijvoorbeeld). Ook werkt de handrem op de voorwielen, in plaats van aan de achterkant. Kortom: helemaal Saab! Of toch niet? Vergeet niet dat de Saab viercilinders eigenlijk ontworpen, ontwikkeld en gebouwd werden door niemand minder dan Triumph... Zweedse eigenwijsheid gecombineerd met Britse degelijkheid. Kan niet misgaan.

75%: Saab 900 (NG) '94

Een schande! Dit is geen Saab, dit is een Opel Vectra rebadge! Was getekend: alle Saab fans. Om eerlijk te zijn: de Saab 900 'NG' stónd op het platform van de Opel Vectra, dus de liefhebbers hadden een punt. Maar General Motors deed geen 'Cadillac Cimarron' (m.a.w.: plak een dure badge op een goedkope auto). De 900 NG had een compleet unieke carrosserie in drie unieke vormen (coupé, liftback, cabriolet) en grotendeels eigen motoren en transmissies. Het interieur was compleet afwijkend en de stoelen totaal anders. Met de 900 (later gefacelift naar 9-3) zat Saab in een spagaat. Fans vonden het teveel een Opel, de bonentellers van GM vond het véél te veel een Saab.

66%: Saab 9-5 (YS3E) '97

Toen de eerste generatie Saab 9-5 uitkwam, leek er nog weinig mis te gaan voor Saab. Bij de introductie aan het einde van 1997 kon niemand bevroeden dat we het bijna 13 jaar lang met dit model moesten doen. Aanvankelijk werd de Saab 9000 nog naast de 9-5 geleverd. Het gamma van de Saab 9-5 moest nog eerst iets uitdijen alvorens de 9000 met pensioen mocht. De 9-5 stond op een doorontwikkeld GM2900 platform van onder ander de 900 (NG). Toen de auto werd vervangen in 2010, door het nieuwe model, was de 9-5 met recht een relikwie. Ondanks de GM genen aan het onderstel en motor, is het een behoorlijk echte' Saab. De viercilinder benzinemotoren (een specialiteit van Saab) zijn puik en het interieur was gezellig en verzorgd. Dit zijn echt geweldige lange afstandscruisers, de ideale vakantie-auto voor lange snelwegritten.

60%: Saab 9-5 '10

De laatste Saab 9-5 was een veelbelovende auto. De auto was ontworpen volgens een nieuwe designfilosofie. Nog strakker, minimalistischer en daardoor cooler. Zie deze Saab 9-5 als het automobiele equivalent van een elitaire huurmoordenaar uit een Scandische krimi. Designerbril, coltrui en een Glock met demper. Tot zover het uiterlijk. Bij het interieur ging het al ietsje mis: te normaal voor een Saab en te plastiekerig voor deze klasse. Het rijden was misschien wel de grootste teleurstelling. De oude 9-5 was relatief licht en de motoren zeer koppelsterk. De nieuwe 9-5's waren iets minder potent en een stuk zwaarder. Dankzij Insignia ondersteltechniek was de 9-5 een te normale auto. Het is de laatste Saab en een stap in de goede richting, maar eerlijk is eerlijk: het is geen wonder dat Saab niet meer bestaat.

58%: Saab 9-3 '02

Bij de tweede generatie was de kritiek een stuk minder heftig. Opmerkelijk, want deze generatie is in technisch opzicht minder Saab dan zijn voorganger. De auto stond op het Epsilon-platform, waar tal van GM-producten op stonden. Qua motoren was er een range aan benzinemotoren van Opel origine en zelfs dieselmotoren van Fiat! Wederom was de auto voor GM véél te veel afwijkend in vergelijking met andere GM-producten, waardoor de ontwikkelingskosten alsnog uit de hand liepen. Op zich is de 9-3 geen slechte auto, integendeel. Het was een verfrissend alternatief op de uitgekauwde A4, C-Klasse of 3 Serie.

In het geval van de 9-3 Cabrio stond de auto een klasse boven de rest. De 9-3 Cabrio heeft een lading karakter en stijl waar je met een Duitse auto te prestigieus bezig bent. Daarbij staat de 9-3 Cabrio wel iets verder af van een Opel Vectra. Plusje voor de Saab Cabrio.

44%: Saab 9000 '84

De Saab 9000 is in samenwerking met Fiat ontwikkeld. Saab had op dat moment weinig geld te besteden voor de ontwikkeling van een nieuw model. Fiat lijkt altijd wel krap bij kas gezeten te hebben. Fiat, Lancia en Saab gingen samenwerken om respectievelijk de Croma, Thema en 9000 te ontwikkelen. Toen het trio klaar was, brachten Fiat en Lancia hun auto's naar de showrooms. Voor Saab was het slechts een leuk begin. Met name op het gebied van veiligheid ging Saab veel verder. Wat te denken van de motoren? De Alfa 164 kon je bestellen met een Busso V6 met 24 kleppen en 224 pk. De Lancia was er zelfs met een V8! Toch waren ze beide kansloos tegen de 2.3 vierpitter, die dankzij een enorme turbo klappen als Mike Tyson kon uitdelen. De 9000 CSE Aero staat geheel onwetenschappelijk te boek als de auto met de allerbeste sportstoelen ooit.

22,2%: Saab 9-4X '11

De geschiedenis van het merk Saab leest als een spannend boek. Het had intriges, eigenwijze personen en een constant tekort aan financiële middelen. Toch bekruipt ons het 'what if-scenario'. De nieuwe 9-5 was kwalitatief absoluut geen match voor de Audi A6 of BMW 5 Serie, maar met de juiste prijs wel een interessant en afwijkend alternatief. Met name de 9-5 Sport Estate was een pareltje voor het netvlies. De compleet nieuwe 9-4X was commercieel nog veel interessanter, want de crossover-hype was in 2011 al behoorlijk aan het woekeren. De 9-4X zag eruit als een echte Saab, maar was een crossover. Wat kon er misgaan? Nou, de scheiding tussen GM en Saab, want het was niets meer dan een Cadillac SRX met een ander koetswerk.

6,6 %: Saab 9-7X '05

Net zoals bijna alle andere Saabs is deze Saab natuurlijk geen Saab. General Motors wilde aan het begin van het millennium dat Saab een geduchte concurrent voor Volvo en Audi zou worden. De 9-7X moest concurreren met de BMW X5 en faalde hopeloos. Alle redenen om een XC90 of X5 te kiezen waren niet te vinden op deze Chevrolet Trailblazer rebadge. Toegegeven, het front zag er niet onaardig uit en je zat lekker hoog. Maar verder was het gewoon een goedkope GM-SUV uit die periode: lekker middelmatig. Er was keuze uit een 4.2 zes-in-lijn of een 5.3 V8. Beide motoren stonden garant voor uiterst matige prestaties en een exorbitant verbruik. Toch is het niet de slechtste 'Saab' ooit gebouwd. Ze hebben van het interieur nog iets geprobeerd te maken. Niet veel, maar wel iets. Zo had de Saab 9-7X die overgecompliceerde luchtroosters voor de ventilatie. Voelde de voormalig 9-5-eigenaar zich meteen thuis.

2%: Saab 9-2X Aero '05

Misschien is dit wel de leukst rijdende Saab aller tijden. Want laten we eerlijk zijn, geen enkele Saab is echt leuk om te rijden. Dat is inherent aan het merk: het zijn veilige, comfortabele en luxe kilometervreters. Daar past 'fun' ook niet bij. Met de Aero en Viggen modellen liet Saab ook zien dat ze er niets van begrepen. Snelle Saabs: ja, dat waren het. De 9-2X is anders. Net als de 9-7X komt de auto uit een tijd dat GM wilde dat Saab beter kon concurreren met andere premiummerken. Daar was een uitgebreider modelgamma voor nodig. Gelukkig had GM ook banden met Subaru. De 9-2X was niets meer of minder dan een Subaru Impreza Sports Wagon 2.5 AWD. Er was ook een 9-2X Aero, wat in feite een Subaru Impreza WRX is met een (iets) mooier interieur. Onder de kap met luchthapper lag een 2.5 boxermotor met turbo, goed voor 226 pk. Verschrikkelijke auto om nieuw aan te moeten bieden, maar inmiddels een fantastische occasion om op te pikken uit de VS.

0,1%: Saab 600 '85

Badge engineering tot en met. De Saab 600 was net als vele Saabs absoluut geen Saab. De 600 schaamde zich absoluut niet voor zijn herkomst. Sterker nog, het leek wel één grote grap te zijn. Ze hadden niet eens de moeite genomen om de badges en de grille te vervangen. Er stond nog gewoon 'Lancia' op. De Saab 600 was er niet in spannende Integrale uitvoeringen, er kon alleen gekozen worden voor de 1.5 viercilinder met 85 pk. Dit wonder der onbetrouwbare middelmatigheid hield het (gelukkig) niet lang vol. De Saab 600 moest aanzienlijk moet goedkoper zijn dan de instap Saab 99, maar dat lukte niet zo heel erg goed. Ook was de bouwkwaliteit voor een Saab abominabel. In 1982 werd de 'auto' van de markt gehaald.